Kolonisten gokken op nieuwe verkiezingen

De regeringscrisis in Israël brengt de geplande ontruiming van de Gazastrook in gevaar. De kolonisten verheugen zich al op nieuwe verkiezingen.

Onmiddellijk nadat hij gisteren de vijf ministers van de tweede regeringspartij Shinui had ontslagen, is premier Sharon begonnen aan de wederopbouw van zijn kabinet. Lukt het hem niet om van zijn eigen, diep verdeelde Likud, de aarzelende Arbeidspartij en de kleine ultraorthodoxe partijen een nieuwe regering van `nationale eenheid' te smeden, dan worden vervroegde verkiezingen onvermijdelijk.

Dat is op zich geen groot drama, ware het niet dat vervroegde verkiezingen er vrijwel zeker betekenen dat de voorgenomen ontruiming van de 21 joodse nederzettingen in de Gazastrook zal worden uit- en mogelijk afgesteld. Paradoxaal genoeg heeft Sharon deze crisis uitgelokt om de uitvoering van dat plan juist veilig te stellen.Na de dood van de Palestijnse leider Arafat is de onvermijdelijkheid van het vertrek van het leger en de 8.000 kolonisten uit de verdoemde Gazastrook in de ogen van de oude generaal alleen maar groter geworden. Hij heeft het bovendien beloofd aan president Bush.

Hoewel de Knesset onlangs het Gazaplan in principe heeft goedgekeurd, is het onzeker of de uitvoerings- en begrotingsbesluiten het zullen halen. Nadat ministers van de Nationale Unie en de Nationale Religieuze Partij eerder dit jaar uit protest tegen het plan opstapten of door Sharon werden ontslagen, heeft zijn regering immers geen meerderheid meer. Op de brede, eensgezinde steun van zijn eigen partij kan hij niet rekenen, omdat de rechtervleugel gedomineerd wordt door de kolonisten in de bezette gebieden en aanhangers van de Groot-Israël-gedachte. Al geruime tijd speelt Sharon daarom met het idee de Arbeidspartij, die tot nu toe vanuit de oppositie Sharon overeind hebben gehouden, in de regering te halen. Dat zou al gebeurd zijn als niet de rechtervleugel van Likud een hartgrondige hekel had aan Shimon Peres, die gehaat wordt omdat hij bereid is nederzettingen te ontruimen in ruil voor vrede met de Palestijnen. Voor vooraanstaande rechtse Likudpolitici is een regering met de Arbeidspartij alleen aanvaardbaar als ook de ultraorthodoxe partijen bij de regering worden betrokken om zo een tegenwicht te vormen.

Dat stuitte op principieel verzet van Shinui (Verandering), een jonge, maar snel tot wasdom gekomen partij die de invloed van de ultraorthodoxe gemeenschappen wil inperken. Aangezien Shinuileider Lapid volhardde in zijn verzet tegen ,,de oude politiek van verwerpelijke omkooppraktijken'' van de ultraorthodoxe partijen, werden hij en zijn ministers aan de kant geschoven. Dat zij de afgelopen twee jaar zijn trouwste bondgenoten waren, deed er niet toe.

Voor Sharon is nu de weg open naar een akkoord met Peres. De vraag is of het centraal comité van Likud, een soort partijcongres, een nieuwe samenzang met Peres en zijn eveneens verdeelde partij zal goedkeuren. Daarover wordt begin volgende week besloten. De tegenstanders van het Gaza-plan in Likud zien reikhalzend uit naar die bijeenkomst, omdat dat het moment is waarop zij denken Sharon (,,de verrader van de nederzettingen'') ten val te kunnen brengen. En evenmin is het duidelijk of het congres van de Arbeidspartij, die verwikkeld is in een interne machtsstrijd, de 81-jarige Peres zal steunen. Commentatoren denken dat verkiezingen onvermijdelijk zijn en om die reden stonden sommige leiders van de kolonisten in de Gazastrook vanochtend met een aanzienlijk beter humeur op.