`Ze durven ons niet aan te raken'

Nergens ter wereld stijgt het aantal aidsbesmettingen zo snel als in Azië. Mevrouw Zhang raakte besmet toen ze bloed gaf op aandrang van de Chinese overheid. ,,Hoe moeten die kinderen het redden zonder hun ouders?''

Zelf zou ze het nooit kunnen betalen, maar met hulp van een Chinese aidsorganisatie hoopt mevrouw Zhang dat haar 15-jarige dochter in Peking een hartoperatie kan ondergaan. ,,Die operatie is belangrijk, want als ik straks doodga, moet zij als een moeder voor mijn drie andere kinderen zorgen'', zegt de 41-jarige mevrouw Zhang, die sinds 2002 weet dat ze met het aidsvirus is besmet.

Volgens een recent rapport van de VN-organisatie Unaids groeit het aantal nieuwe besmettingen in Azië het snelst van de wereld. Tussen 2002 en 2004 nam het aantal geïnfecteerden in Oost-Azië met vijftig procent toe. Dat is voornamelijk te wijten aan China, Indonesië en Vietnam. De meerderheid van de nieuwe slachtoffers is vrouw.

Mevrouw Zhang raakte vermoedelijk al in 1995 besmet toen ze haar bloed verkocht in haar woonplaats, een dorp in het district Shanqiu in de Centraal-Chinese provincie Henan. Ze deed dat nadat de plaatselijke overheid haar daartoe had aangespoord.

Ze herinnert zich dat er in het dorp rode spandoeken waren opgehangen met daarop de tekst `Bloed geven is glorieus'. ,,In mijn dorp wonen drieduizend mensen'', zegt mevrouw Zhang. ,,Driehonderd volwassenen zijn besmet. Er zijn al tweehonderd mensen aan aids overleden. Hoeveel kinderen er precies besmet zijn, wordt niet hardop gezegd''

,,,Henan is een dichtbevolkte provincie'', vertelt mevrouw Zhang. ,,We hebben te weinig landbouwgrond om ons gezin van zes personen te onderhouden. De maïs en het graan die we verbouwen, zijn maar genoeg om een halfjaar van te leven. Daarom ging mijn man ergens anders als losse arbeider aan de slag. Ik verkocht mijn bloed.''

Uit het bloed werd het waardevolle bloedplasma onttrokken. Daarna werden de resten van het bloed vermengd met dat van andere donoren met dezelfde bloedgroep, en aangevuld met een zoutig mengsel. Dat mengsel werd teruggespoten in de aderen van de donoren, die zo sneller op krachten konden komen om opnieuw bloed te kunnen geven. Zo raakten volgens officiële cijfers in de provincie Henan 150.000 mensen besmet. De plaatselijke arts en activiste dokter Gao Yaojie schat het aantal besmettingen zelfs op ruim één miljoen.

Eén van de kinderen van mevrouw Zhang is ook besmet. ,,Ze is nu negen. Ze heeft de ziekte van mij meegekregen bij haar geboorte. Ik kreeg haar toen ik nog niet wist dat ik zelf besmet was.''

De dochter van vijftien die nu in Peking geopereerd moet worden, is niet besmet. Toch hebben veel artsen geweigerd haar te opereren. Ze zeiden dat ze al te oud was voor de operatie. Maar later bleek dat ze niet wilden omdat mevrouw Zhang besmet was. Ze `wilden geen risico nemen'. Deze keer heeft mevrouw Zhang haar mond gehouden over haar besmetting. ,,Eerst moet mijn kind geopereerd worden. Dat gaat me boven alles.''

Mevrouw Zhang heet eigenlijk anders, maar ze durft niet met haar echte naam in de krant. ,,Het dorpsbestuur zegt dat ik niet met de pers mag praten. Ons dorp is verboden voor buitenlandse en binnenlandse journalisten.'' Toch heeft het dorp wel iets om trots op te zijn. ,,We hebben inmiddels allemaal toegang tot een speciale aidskliniek, waar we gratis worden behandeld. We krijgen ook een cocktail van traditionele Chinese medicijnen die onze weerstand moeten verhogen'', zegt mevrouw Zhang.

De plaatselijke overheidsfunctionarissen hebben van hogerhand de opdracht gekregen om vriendelijk te zijn tegen mensen die besmet zijn en om ze vooral niet te discrimineren. Ze weten ook dat je geen aids kunt krijgen als je een besmette persoon een hand geeft, maar geloven doen ze het niet echt. ,,Ze durven ons niet aan te raken'', zegt mevrouw Zhang.

Mevrouw Zhang zit nog steeds met veel wrok tegen de overheid. ,,Ze hebben ons nooit een excuus aangeboden of gecompenseerd, terwijl juist de overheid ons stimuleerde om bloed te geven. Mensen die bij die handel betrokken waren, hebben vaak promotie gemaakt. Ze hebben genoeg aan ons verdiend om hun superieuren te kunnen omkopen. Zo komen ze aan een betere baan'', zegt mevrouw Zhang bitter. ,,Wij zijn alleen maar armer geworden. Als je je ziek voelt, kun je niet meer uit werken in een andere provincie. Sommige mensen zijn inmiddels zo arm dat ze niet goed kunnen eten. Een ei is al te duur, laat staan een westerse anti-aidscocktail.''

Met de winter op komst houdt mevrouw Zhang haar hart vast voor veel van haar dorpsgenoten. ,,Er is geen geld voor winterjassen voor de kinderen. Veel mensen van mijn leeftijd zijn ziek en gaan dood. Hoe moeten die kinderen het redden zonder hun ouders?''