Saneerder die de spelregels begrijpt

Jacques Hylkema moet ruim 10.000 mensen ontslaan, maar hij ligt daar niet wakker van. ,,De mensen die wakker liggen'', zegt hij, ,,zijn de managers die het ontslag persoonlijk aan hun medewerker moeten aanzeggen.''

De 47-jarige Hylkema ziet het als zíjn taak om dat zorgvuldig voor te bereiden en goed te begeleiden. Hij moet bij uitkeringsinstantie UWV het aantal van 22.500 personeelsleden terugbrengen tot bijna de helft. ,,Onbegrijpelijk dat daar zo weinig aandacht voor is in de Tweede Kamer en de media'', vindt Hylkema, die deze maand bij UWV is begonnen in de speciaal voor hem gecreëerde functie van directeur mobiliteit.

Bij UWV, uitkeerder van WAO- en WW-uitkeringen, moet in de toekomst veel veranderen. Zo zullen de sociale premies niet langer worden geïnd door UWV, maar door de belastingdienst en zijn er ingrijpende wijzigingen in de sociale wetgeving op komst die ook de uitkeringen raken. Verder moet UWV ,,nog beter zijn best gaan doen om uitkeringsgerechtigden zo snel mogelijk buiten het uitkeringstraject te krijgen'', waarschuwt Hylkema.

Dat juist Hylkema gevraagd is om deze taak op zich te nemen, verbaast Ilse van der Weiden, vakbondsbestuurder bij AbvaKabo/FNV, niet. Zij kent hem uit de tijd dat hij het reïntegratiebedrijf Kliq ingrijpend en volgens velen met succes reorganiseerde. ,,Jacques heeft dat onconventioneel aangepakt door er een gezamenlijk probleem van te maken'', vertelt Van der Weiden. ,,Hij stelde de levensvatbaarheid van Kliq centraal en die hing aan een zijden draadje.'' Hylkema begrijpt de spelregels, vindt ze. ,,Onderhandelen is geciviliseerd ruzie maken. Beide partijen overvragen en hij speelt het spel van geven en nemen goed. Hij neemt je serieus en dat is belangrijk, want anders zet een vakbond de hakken in het zand.''

Toch heeft Van der Weiden nog wel een ,,klein appeltje'' met hem te schillen. In het personeelsvakblad PWnet zei Hylkema in oktober dat de vakbond bij Kliq slecht met de achterban communiceerde en hij in feite het werk van de bond erbij deed. ,,Dat heb ik heel anders ervaren'', zegt Van der Weiden. ,,Ik heb veel, heel emotionele bijeenkomsten gehad met mijn leden waar ik hard mijn best moest doen om de plannen voor Kliq goedgekeurd te krijgen en daar was Hylkema niet bij.''

De ontslagen werden twee jaar geleden, toen UWV in januari 2002 ontstond uit de fusie van zes uitvoeringsinstellingen waaronder het GAK en Cadans, al aangekondigd. Sinds die tijd verkeren de werknemers in onzekerheid over hun lot. Hylkema, die eerder ook bij scheepsbouwer De Schelde, het omroepbedrijf NOB en recent bij Kliq saneringen doorvoerde, weet uit ervaring dat duidelijkheid over wat er gaat gebeuren heel belangrijk is voor de werknemers. Dat is nu zijn prioriteit. ,,De angst voor de mededeling is vaak erger dan de mededeling zelf'', weet hij. ,,Alleen zo kan er weer rust komen binnen de UWV-organisatie.'' Van der Weiden is het daar mee eens, ook al zeiden haar leden toen het gerucht ging dat Hylkema naar UWV zou gaan: ,,Pas op, ze krijgen Hylkema, dat betekent ontslagen.''

Is hij een kille saneerder? Hylkema, jurist en econoom en voormalig conservatoriumstudent, ontkent dat stellig en vindt het vervelend dat hij in de media wel zo wordt neergezet. ,,Ik ben eerder een bouwer, maar in de sociale sector zijn moeilijke maatregelen te vaak weggemasseerd.'' Dat kan volgens hem nu niet meer. ,,Saneren is soms onvermijdelijk om een bedrijf klaar te maken voor de toekomst.''

Volgens voormalig Kliq-directeur Johan ten Brinke ,,kan Hylkema niet 10.000 mensen troosten. Maar is hij wel slagvaardig, empathisch en efficiënt. Al leid je dat laatste niet af uit de geweldige vuilnisbelt op zijn bureau'', vindt Ten Brinke.

UWV kan de doelgerichtheid van Hylkema goed gebruiken, volgens Van der Weiden. ,,Ooit bij UWV vergaderd? Je kunt daar twee uur praten en dan weten ze het nog niet. Jacques luistert, onthoudt en doet er wat mee. Al krijg je niet altijd wat je vraagt.''

Over zijn eigen dienstverband is Hylkema duidelijk. ,,Ik ben geen `interimmer' die even een klus komt klaren en weer verdwijnt.'' Bij zijn vorige werkgevers was hij in vaste dienst en bij Kliq saneerde hij zichzelf weg. Bij UWV heeft hij voorlopig een contract voor twee jaar. ,,De mensen met wie ik werk zijn mijn collega's. Dat committeert nog meer.'' Wat Jacques Hylkema over twee jaar gaat doen? ,,Dat zie ik dan wel weer.''