Plan voor versterking VN en grotere Veiligheidsraad

Een zware internationale commissie heeft gisteren voorstellen gepresenteerd voor een grotere slagkracht van de Verenigde Naties en vooral de VN-Veiligheidsraad. De commissie, onder leiding van de Thaise ex-premier Panyarachun en ingesteld door VN-chef Annan, stelt voor de Veiligheidsraad representatiever te maken en uit te breiden van 15 naar 24 leden.

De commissie, waarin de vroegere Amerikaanse nationaal veiligheidsadviseur Scowcroft, doet 101 aanbevelingen voor een betere aanpak van dreigingen, zoals armoede, aids, aantasting van het milieu, verspreiding van massavernietigingswapens, terrorisme en grensoverschrijdende misdaad. Volgens de deskundigen is de VN-Veiligheidsraad het orgaan dat zonodig een preventieve militaire aanval moet goedkeuren, wat niet het geval was bij `Irak'. Zelfs het machtigste land kan niet alleen de hedendaagse dreigingen te lijf, aldus de commissie.

Annan had om het rapport gevraagd na de diepe verdeeldheid in de Veiligheidsraad over de door Amerika geleide oorlog in Irak. Hij wil de aanbevelingen gebruiken als basis voor een eigen rapport in maart 2005. Volgend jaar september moeten de wereldleiders zich dan tijdens een top bij de VN buigen over hervormingen bij de VN.

De commissie geeft vijf criteria voor de Veiligheidsraad om militair ingrijpen al dan niet goed te keuren in een gewapend conflict of bij een dreigende genocide. Is de dreiging voldoende duidelijk en serieus? Is voldoende duidelijk dat het allereerste doel van ingrijpen is het stoppen of afwenden van de dreiging? Is geweld de laatste optie voor ingrijpen? Is de voorgestelde militaire actie een proportioneel antwoord? En is er een redelijke kans van slagen?

De commissie kon het niet eens worden over één voorstel voor uitbreiding van de Veiligheidsraad en doet daarom twee voorstellen. Een optie gaat uit van zes nieuwe permanente leden zonder vetorecht twee uit Azië, twee uit Afrika, een van het Amerikaanse continent en een uit Europa en drie niet-permanente leden voor een termijn van twee jaar. Het andere voorstel gaat uit van acht semi-permanente leden voor vier jaar, die herkozen kunnen worden. De huidige vijf permanente leden, de Verenigde Staten, Rusland, China, Groot-Brittannië en Frankrijk, behouden hun vetorecht.