In `Mondovino' zwalkt de camera door de wijnwereld

Naast Fahrenheit 9/11 van Michael Moore draaide er op het filmfestival van Cannes nog een documentaire in competitie: Mondovino van Jonathan Nossiter. Deze film gaat over wijn, maar er komen ook heel wat honden in beeld. Bijna elke wijnmaker lijkt er een te hebben; van de bezitter van een paar hectare in de Franse Languedoc tot de stichters van een grote wijnindustrie in de Californische Napa Valley, alsook de belangrijkste Amerikaanse criticus, die met de ratings in zijn tijdschrift wijnen kan maken en breken.

Waarom filmt Nossiter steeds die honden?

Is het een loos visueel motief om zijn documentaire wat op te leuken? Waarschijnlijk. Het had erger kunnen zijn. Nossiter had ook veel van de landschappen kunnen maken waarin zijn talking heads hun brood verdienen. Dat lag meer voor de hand, want in de documentaire is nogal eens sprake van terroir, het specifieke karakter van de grond dat in een wijn te proeven zou moeten zijn.

Het is juist deze terroir die door de globalisering van de wijnindustrie verdwijnt. Terroirwijnen worden vervangen door merkwijnen, die een aangename maar vlakke smaak hebben, waarin de herkomst niet meer te proeven is. Nossiter had kunnen proberen de landschappen zo mooi te filmen dat de geest van de terroir vanzelf vaardig zou worden over zijn film, maar dat doet hij niet. Hier geen dauwdruppels op blauwe druiven of andere reclamekitsch. Misschien omdat die aanpak een probleem zou meebrengen: Napa Valley kan er net zo verleidelijk uitzien als de Bourgogne. Om die valkuil te vermijden filmde Nossiter misschien al die honden en maakte hij zijn film expres niet gelikt. De digitale camera zwalkt zoveel dat hij wel dronken lijkt.

Nossiter, zelf behalve filmmaker ook sommelier, lijkt de wereld van de wijn in Mondovino, die meer dan twee uur duurt, nogal uitputtend te behandelen. Werkelijk allerlei mensen komen aan het woord, van een over één hectare beschikkende indiaan in Argentinië tot Italiaanse adel, tot de familie Mondavi die vanuit Californië een wereldomvattend wijnimperium opbouwde. Aangenaam lijken de mensen in de wereld achter de wijnfles vaak niet. Mussolini en Berlusconi worden door Italianen en Amerikanen geprezen.

Aan de andere kant smaakt de nadruk op terroir van de Franse Davids tegen de Amerikaanse Goliaths een beetje naar Blut und Boden. Nossiter laat iedereen in de film zijn eigen graf graven.

Toch is de ster van de film de even charmante als knorrige kleine Franse wijnboer Hubert de Montille, die beweert dat in een wijn niet alleen het karakter van de streek is te proeven, maar ook van de boer. Wijndeskundige Robert Parker beschrijft op zijn internetsite Montilles wijnen als charmant, hard en zuur. Het lijkt te kloppen. Wie de film op 10 december gaat zien, kan het zelf controleren. Dan organiseert het Filmmuseum een wijnproeverij met Amerikaanse en Franse wijnen.

Mondovino. Regie: Jonathan Nossiter. In: Filmmuseum, Amsterdam.