Pompje stelt scherpte bril in

Hij ziet er uit als de bril van Harry Potter. Geen hoogstandje qua design, maar mogelijk een redmiddel voor miljoenen in ontwikkelingslanden.

De universele bril is snel – en ieder glas afzonderlijk – af te stellen op de gewenste scherpte, zonder hulp van opticien of oogarts. Een klein pompje wordt bijgeleverd, tijdelijk op de brilpoten bevestigd en via een draaiwieltje wordt de lens gefocust. Ook achteraf zijn de brilglazen nog bij te stellen. Ze bestaan voor ieder oog uit twee plastic beschermlenzen met daartussen twee vliesdunne elastische membranen die van elkaar gescheiden zijn door een laagje siliconenolie. De bolling van de membranen, en daarmee de scherpte, varieert met de hoeveelheid olie die via het pompje wordt gereguleerd (van +6 tot -6).

Professor Joshua Silver (58), atoomfysicus uit Oxford, kwam in de jaren tachtig op het idee: ,,Het ontstond uit wetenschappelijke nieuwsgierigheid. Ik had een stel lenzen met deze techniek ontwikkeld. Pas veel later kwam ik op het idee dit toe te passen op brillen voor mensen in ontwikkelingslanden.''

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) schat dat ongeveer 1 miljard mensen in de armere landen gebaat zouden zijn bij oogcorrectie. Volgens Silver is zijn bril te gebruiken door 85 procent van de mensen met oogafwijkingen. Silver richtte in 1996 Adaptive Eyecare Ltd op: ,,Er worden nu 46.000 brillen in China gefabriceerd. De komende maanden worden ze naar Ghana verscheept. Eerder hebben we samen met het Britse Department for International Development veldonderzoek gedaan in Ghana, Malawi, Zuid-Afrika en Nepal met in totaal 213 proefpersonen.'' Volgens Silver waren de resultaten bemoedigend en vooral Ghana leek een geschikt land voor verspreiding, omdat er weinig opticiens en oogartsen zijn. Tijdens een alfabetiseringsprogramma voor volwassenen bleek dat 93 procent van de uitvallers een bril nodig had en dat de uitgedeelde Adspecs, zoals de brillen wel worden genoemd, ook op de langere duur gedragen werden.

Silver heeft met de bril vijf patenten op zijn naam staan. Op zich zijn lenzen met daartussen een vloeistof geen nieuwe vondst. Silver vertelt dat de Duitse instrumentmaker Grummert in 1774 al experimenteerde met soortgelijke lenzen met een variabele focus: ,,En in 1897 verrichtte Cusco, een Franse oogarts, er oogmetingen mee. In de tweede helft van de twintigste eeuw zijn meerdere pogingen ondernomen om op deze wijze brillen te vervaardigen, maar ze zijn het beginstadium nooit ontgroeid.''

Volgens Silver gaat het om een bril van een goede kwaliteit: ,,Hij is net zo stevig als andere brillen. Temperatuurverschillen hebben geen merkbare invloed op de lensscherpte. Een van mijn medewerkers draagt de Adspecs nu vier jaar zonder klachten.'' De bril kost momenteel nog circa 9 euro, maar als hij op grotere schaal gemaakt gaat worden, wordt hij goedkoper. Silver en zijn team gaan uit van een streefbedrag van één weekinkomen voor de mensen ter plekke, omgerekend 4 tot 8 euro. Daarbij komt dat men geen kosten meer kwijt is aan arts of opticien en aan eventuele reiskosten naar arts of ziekenhuis in een grote stad in de buurt.

Sinds de Amerikaanse nieuwszender CNN een item wijdde aan Adspecs zijn er volgens Silver bestellingen binnengekomen voor twee miljoen brillen uit twintig verschillende landen en ruim vijftig aanvragen van fabrikanten die de Adspecs willen produceren. Silver: ,,We moeten gaan uitbreiden, hebben een businessplan ontwikkeld en gaan mensen aannemen om aan de enorme vraag te kunnen voldoen. De technische uitdaging is een managementuitdaging geworden. En volgend jaar komt er een modieuzer model op de markt.''

Website: www.adaptive-eyecare.com