Openbaar leven ontwricht

Het is een rare gewaarwording: oud-minister van Financiën Onno Ruding is in beeld, en het is ook zijn stemgeluid. Maar met de recente crisis tussen het kabinet en de vakbond vers in het geheugen lijkt het net of Gerrit Zalm aan het woord is, de huidige minister van Financiën.

,,Alles was uit de hand gelopen, de werkloosheid was hoog, het begrotingstekort was groot. Pappen en nathouden kon niet meer.''

,,Het was sociaal verantwoord beleid, dat leg je uit. De boodschapper wordt dan als kil gezien. Daar moet je niet van in paniek raken, anders ben je niet geschikt voor deze baan.''

,,U hoeft zich geen zorgen te maken dat we niet wisten wat de gevoelens [onder de bevolking] waren.''

,,De vakbeweging vond dat er niets mocht. Dat vond ik kortzichtig.''

Ruding praat in het NPS-programma Andere tijden over de herfst van 1983. Het eerste kabinet Lubbers (1982-1986) had in de miljoenennota grote bezuinigingen aangekondigd, met een retoriek die doet denken aan die van het huidige kabinet Balkenende. `Noodzakelijke offers' heette het toen. Een van de aangekondigde maatregelen was een loonsverlaging van 3,5 procent op de ambtenarensalarissen en op de uitkeringen. Dat plan heeft toen geleid tot maandenlange stakingen die het openbare leven volledig ontwrichtten. Anders dan anno 2004 was er bij de vakbeweging geen twijfel over de stakingsbereidheid.

Op dezelfde dag dat het eerste overleg tussen de vakbond en minister van Binnenlandse Zaken Rietkerk mislukte, begonnen de stakingen. Post, openbaar vervoer, vuilnismannen, brandweer en – kortstondig – de politie. Op archiefbeelden zijn de resultaten van de stakingen zichtbaar. Uitgestorven stations, loodsen met opgestapelde postzakken en bergen vuilniszakken midden op straat. De bonden, onder leiding van de inmiddels overleden vakbondsleider Jaap van der Scheur hielden de poot stijf. Totdat de rechter eind november besliste dat de staking bij de posterijen te lang duurde. ,,Het mocht, maar het mag niet meer'', vat oud-rechter Wijnhold zijn uitspraak van toen samen. De staking eindigt op sinterklaasdag, de salariskorting blijft gehandhaafd. Ruding: ,,Het was een stevige rimpeling. Meer niet.'' Je hoort het Zalm zó zeggen.

Andere tijden: De hete herfst van 1983, NPS, Ned.3, 21.00-21.30u.