Macholand Argentinië praat over abortus

Iedere dag laten meer dan duizend Argentijnse vrouwen zich clandestien aborteren. Argentinië praat schoorvoetend en met Nederlandse inbreng over legalisatie.

Zo groot was de schaamte dat ze alles probeerde om ontdekking van de zwangerschap te voorkomen. Maar beproefde middeltjes, zoals het inbrengen van een oplossing van water met veel peterselie, hielpen niet. En toen daarom zeven maanden na de verkrachting op 23 februari 2003 in de badkamer van haar ouderlijk huis de baby werd geboren, beroofde de 19-jarige Romina Tejerina het schepseltje in al haar wanhoop nog dezelfde dag van het leven.

,,De baby had het gezicht van de verkrachter'', verdedigde ze zich. Het verweer maakte geen indruk op rechter Argentino Juárez. Hij gelastte haar aanhouding wegens verdenking van moord. En tot op de dag van vandaag zit Romina in de noordelijke Argentijnse provincie Jujuy gevangen in afwachting van haar berechting. De 38-jarige buurman, die de vrouw naar haar eigen zeggen met de dood had bedreigd als ze iets zou vertellen over de nacht dat hij haar verkrachtte, wordt niet vervolgd.

Er zijn duizenden Romina Tejerina's in een land als Argentinië dat een vrijwel totaal verbod op abortus kent, vindt het steuncomité dat haar bijstaat. Om die reden demonstreerden zo'n honderd vrouwen – omringd door bijna evenveel agenten – afgelopen week op de internationale dag tegen geweld tegen vrouwen in het centrum van Buenos Aires. Met spandoeken werd om Romina's vrijlating gevraagd. Opvallend was de geringe belangstelling die passanten toonden. Het moet de onbekendheid zijn, want het lot van Romina krijgt in eigen land nauwelijks aandacht.

Het zijn drama's zoals dat in Jujuy die de Argentijnse minister van Volksgezondheid Ginés González García in gedachten had toen hij deze maand zei dat het hoog tijd werd voor ,,een debat'' over legalisering van abortus. In Argentinië ondergaan dagelijks meer dan duizend vrouwen in grote clandestiniteit een abortus. ,,De ingreep gebeurt in de meest erbarmelijke omstandigheden'', aldus de minister. Tachtigduizend vrouwen belanden als gevolg van de illegale abortus jaarlijks in het ziekenhuis. Iedere dag sterven er twee als gevolg van de ondeskundige zwangerschapsonderbreking.

Maar ook de bewindsman geniet nauwelijks steun. De afgelopen week verklaarde zowel de linkse president Kirchner als ook de conservatieve aartsbisschop Bergogli dat zij niets zien in een discussie over een ander abortusbeleid. Zwangerschapsonderbreking is in Argentinië in theorie alleen mogelijk na verkrachting van ,,een zwakzinnige of krankzinnige vrouw'' of als een moeder door zwangerschap dreigt te sterven. Op Cuba na is de situatie in vrijwel heel Latijns-Amerika min of meer identiek.

Het debat over abortus heeft de afgelopen dagen evenwel een extra impuls gekregen omdat een groepering van voorstanders van abortus bekend maakte dat het buitenland te hulp zal komen. Nederland, om precies te zijn. Telefonisch bevestigt arts Rebecca Gomperts van de organisatie Women on Waves dat ze op uitnodiging van een groep Argentijnse medici en linkse politici volgende week naar Buenos Aires komt. Vanwege de grote gevoeligheid wil ze nog niet veel vertellen, maar het plan is om begin volgend jaar met de abortusboot naar Argentinië te varen om ongewenst zwangere Argentijnse vrouwen te helpen.

,,De boot van de dood'' komt uit Nederland, reageert de Argentijnse politica Fernanda Ferrero van de conservatieve partij Recrear. Het gaat volgens haar om ,,een provocatie'' waar de Argentijnen zich vooralsnog weinig zorgen over hoeven te maken omdat de abortusboot zich niet verder dan 25 kilometer buiten Amsterdam zou mogen bewegen. ,,Flauwekul'', zegt Gomperts en juridisch is er in ieder geval geen enkel beletsel om vanuit Nederland 13.000 kilometer over de oceaan naar beneden te varen.

Initiatiefneemster van de actie is Noemí Oliveto van de linkse politieke beweging Zelfbeschikking en Vrijheid. Volgens Oliveto, gemeenteraadslid in Buenos Aires, is het noodgedwongen onder armoedige omstandigheden ondergaan van abortus in haar land de belangrijkste doodsoorzaak onder jonge vrouwen. ,,Er is sprake van sociale hypocrisie. De welgestelde vrouwen kunnen zich laten aborteren onder uitstekende medische en hygiënische omstandigheden maar arme vrouwen wordt dat recht ontzegd en belanden zwaar gewond in het ziekenhuis''.

Haar partij heeft inmiddels verscheidene voorstellen gemaakt om het strenge verbod op abortus te verlichten, maar ze worden niet in behandeling genomen. De strafwet bepaalt nu dat de vrouw of behandelend arts die het ongeboren leven doden, een straf kunnen krijgen van tussen de één en tien jaar. Steun voor aanpassing van de wet komt sinds enige dagen ook van de burgemeester van hoofdstad Buenos Aires, Ibarra. Hij, partijgenoot van de president, heeft gezegd dat in ieder geval abortus mogelijk moet zijn bij zwangerschap als gevolg van verkrachting.

Maar politici als Ibarra en Oliveto zijn in de minderheid. Bescherming van de rechten van vrouwen is in macholand Argentinië nog steeds een heikel onderwerp. Vorig jaar kreeg een 14-jarig meisje van de rechter geen toestemming voor het plegen van een abortus. Ook al stond vast dat ze zwanger was als gevolg van verkrachting door haar stiefvader.

Jaarlijks worden in het 37 miljoen inwoners tellende Argentinië zo'n 700.000 kinderen geboren. Dat zijn er maar 200.000 meer dan het aantal abortussen. Vooral de katholieke kerk wil dat dit verandert. De vrouwen die een illegale abortus ondergaan, zijn volgens de aartsbisschop Bergoglio niet het slachtoffer van gebrekkige wetgeving. Abortus, zo zei hij in maart van dit jaar, wordt veroorzaakt door ,,een groeiende cultuur van egoïsme, individualisme en gemakzucht''. Daar moet tegen gestreden worden, aldus de hoogste kerkelijke gezagsdrager.

Website Romina Tejerina: www.rominatejerina.com.ar