`Ik wil niet dat er iemand aan me komt'

De politie hield in Leeuwarden afgelopen weekend een actie met preventief fouilleren. Niet iedereen deed vrijwillig mee. ,,Dit is een politiestaat.''

,,Tuurlijk'' mag de agent hem fouilleren. ,,Ik heb zeker een crimineel kopje hè?'' grapt D. Hothamkovic (19) uit Amsterdam.

Een druilerige avond in Leeuwarden. Twee groepjes van zes agenten gaan op pad voor een preventieve fouilleeractie. De zevende in bijna vijf maanden tijd. In de Reigerstraat, een druk steegje tussen de Wirdumerdijk en de rosse buurt de Weaze, worden de eerste mensen aangesproken. Hothamkovic werkt mee, zoals de meesten zullen doen. ,,Moet ik tegen de muur?'' Nee, dat hoeft niet, antwoordt inspecteur R. Keet, die als operationeel commandant een groepje agenten begeleidt. ,,Heb je iets bij je waar ik me aan zou kunnen prikken?'' Hothamkovic schudt zijn hoofd. De Amsterdammer is wel eens vaker gefouilleerd, in de Bijlmer, en vindt het ,,alleen maar goed''. ,,Ik weet dat ik geen messen bij me heb.''

Voor het Paleis van Justitie worden automobilisten gesommeerd hun voertuig aan de kant te zetten. S. Kapiteijn (18), die met haar vriendin geregeld uitgaat in Leeuwarden, is een van hen. ,,Geweldig'', vindt ze de actie. ,,Er zijn genoeg mensen die wapens bij zich hebben en dit helpt allicht.'' De Akkrumer F. Wennekes (32) werkt aanvankelijk gewillig mee, tot agenten een zakmes aantreffen. ,,Ik heb dat nooit bij me'', werpt hij tegen. ,,Ik ben net verhuisd en had het nodig om dozen te openen.'' Als hij hoort dat het in bezit hebben van het mesje hem een boete kan opleveren van tussen de 100 en 150 euro wordt hij woedend. ,,Dit is volslagen idioot!'' briest hij. Rechercheur J. Jissink legt uit dat Wennekes zich in een veiligheidsrisicogebied bevindt, waar het in bezit hebben van alle voorwerpen die als wapen gebruikt kunnen worden, verboden is. Wennekes is gehecht aan zijn zakmes, dat hij op zijn elfde van zijn vader kreeg. Hij is niet bereid er afstand van te doen. Toch gaat het mee, hoewel hij formeel in protest kan gaan. Zijn mesje zal, net als alle andere wapens, vernietigd worden.

De zes preventieve fouilleeracties die vanaf de zomer in Leeuwarden zijn gehouden, leverden in totaal 75 processen-verbaal op, waarvan 55 voor het in bezit hebben van een huis-, tuin- of keukenmes, twee bijlen, een stiletto, honkbalknuppels, een imitatievuurwapen en vier busjes met traangas. Vorige maand trof A. Weistra, regionaal coördinator wapens en munitie van de politie Fryslân, bij een actie een omgebouwd gaspistool aan bij een man, die een ander hiermee kort daarvoor had bedreigd en beroofd. Weistra: ,,Ik schrok me rot.''

Op het Schavernek wordt een witte Mitsubishi tot stoppen gemaand. De bestuurster, lange rode haren en een spijkerrokje, rijdt in de auto van haar moeder. Voorin de auto heeft ze een keukenmes liggen. ,,Ik ben net verhuisd en mijn moeder is vergeten het eruit te halen'', legt ze uit. Het mes wordt in een plastic hoesje gewikkeld. De bestuurster reageert laconiek. ,,Het is mijn eigen schuld dat ik het in de auto heb laten liggen.''

Kwart over twee 's nachts. Locatie: Grote Hoogstraat, waar enkele weken geleden de 32-jarige Manuel Fetter werd doodgestoken. B. Wolters (50) uit Leeuwarden, zwart petje, oorbel weigert zich principieel te laten fouilleren. ,,Ik wil alles laten zien, desnoods ga ik uit mijn kleren, maar ik wil niet dat er iemand aan me komt.'' Hij steekt een sigaret op en zegt dat de politie een probleem heeft als ze hem meenemen. ,,Ik heb een hoge functie bij een gemeente.'' Inspecteur Keet gaat de discussie niet aan en blijft stoïcijns. Omdat Wolters weigert mee te werken, wordt hij ter plekke aangehouden. ,,Twee mietjes op straat, met een hele groep politie erom heen. Leeuwarden doet erg zijn best'', spot Wolters. Keet duwt hem in een opgeroepen surveillanceauto. Op het bureau zal de arrestant alsnog, desnoods onder dwang, gefouilleerd worden. Ook D. van de Linde verzet zich even verderop tegen het fouilleren. ,,Dit is een politiestaat'', moppert hij. Het is half drie. Inspecteur Keet schudt zijn hoofd. ,,Hoe later op de avond, hoe vervelender het publiek.''

Burgemeester G. Dales (VVD) vindt dat de Friese hoofdstad na de fouilleeracties veiliger is geworden, maar nog niet veilig genoeg om er na half januari volgend jaar mee te stoppen. Er zal nog een evalutie naar de gemeenteraad worden gestuurd, maar wat hem betreft blijft de mogelijkheid tot preventief fouilleren in Leeuwarden ook na januari volgend jaar bestaan. ,,Ieder mes en pistool wat zo uit de circulatie wordt genomen is er een.'' Volgens hem zijn de burgers positief. ,,Het zou me zeer verbazen als uit de evaluatie niet zou blijken dat hun subjectieve veiligheidsgevoelens zijn vergroot.''