Een ding uit Rotterdam

De grootste verrassing was dat ze het zielig vond. De drempel was te hoog voor het ding. Eerst had ze moeten schateren, de kleine meid bij mij over de vloer. Om de manier waarop het ding zich voortbewoog. Dat was al zo wonderlijk. Dat ze moest lachen om een propje tandwieltjes in een stalen kastje met uitsteeksels waarmee het ding loopt en klimt. Speelgoedontwerpers denken dat een autootje een grijnzend gezicht moet hebben voor de pret. Er zijn lachende locomotiefjes (Thomas de Trein) en clownkoppige werktuigen voor de wegenbouw (Bob de Bouwer). Maar hoe lollig dit speelgoed ook probeert te zijn, een kind geeft niet om de grimas. Het houdt ook van spullen zonder gezicht. En van dingen die nergens op lijken.

Het ding komt uit de bijzonderste speelgoedwinkel van Nederland. Arabesk in Rotterdam. Deze eenmanszaak gaat alleen op afspraak open. Het is ook een postorderij met klanten over de hele wereld. Het speelgoed, dat niet altijd als speelgoed werd bedacht en ook niet alleen voor kinderen is bedoeld, heeft iets van doen met natuurkunde, wiskunde en logica. Jan Grashuis is natuurkundige. Hij begon acht jaar geleden met het inkopen van voorwerpen, gemaakt voor vermaak, maar die enige relatie hebben met een bètawetenschap. Een tol heeft dat al en een touwtje. Maar er is heel veel meer moois dat niet uitsluitend is om mee te spelen maar ook verwondert of de hersenen plaagt om hoe het kan dat het doet wat het doet.

Grashuis wilde wat om handen hebben. Hij was universitair docent aan de Erasmus Universiteit en op punt en leeftijd van stoppen. Zo kwam hij op het idee van zijn speelgoedwinkel en verzendhuis. Hij noemt het ,,mijn laatste educatieve project''. De kleine winst die hij maakt investeert hij in nieuwe aankopen. Een deel van zijn opwindende collectie is te zien op zijn website die dagelijks door meer dan honderd mensen overal ter wereld wordt bekeken. Laatstemomentsinterklazen in Rotterdam en omstreken kunnen naar de winkel zelf om de dingen van dichtbij te zien. Na een e-mail of een telefoontje doet Grashuis de deur open.

Hij verkoopt producten die hij zelf leuk vindt. Van 1 euro per stuk tot meer dan 1.000 euro.

Het ding dat ik per post ontving van de afdeling natuurkunde, onderafdeling mechanica op de website van Arabesk, heet Awika. De Braziliaanse ontwerper Chico Bicalho geeft namen aan zijn objectjes die nergens op lijken. Hij gebruikt techniek die iedereen kent. Van opwind- en vliegwielautootjes bijvoorbeeld. In dat speelgoed is de techniek verstopt. Het is eerst vooral een autootje en pas als je het stukmaakt, vind je de techniek die erin zit. Bicalho maakt naakte machientjes, je kijkt er dwars doorheen. Het zijn ogenschijnlijk argeloze variaties op het bekende mechanisme. De veer drijft tandwielen aan, de tandwielen draaien aan de wieltjes, maar die wieltjes zijn niet rond. Het zijn pootjes. En dan nog, het wordt pas wat, het wordt pas om te lachen, als elk pootje in een zorgvuldig gekozen andere stand staat, dan ontstaat een beestje dat zich onbeholpen voortbeweegt en harten steelt.

Chico Bicalho maakte een ding ter grootte van een chocoladereep met een veer en acht pootjes, de Bonga. Loopt als een manke duizendpoot. De Awika heeft twaalf pootjes die per drie tegelijk om een asje draaien. Beide loopmachines, er zijn er meer, zien er niet uit. Ze zijn niet mooi of lelijk, hebben kop noch kont. Voer voor zachte wetenschappers: hoe kan een kind op slag houden van zo'n ding van niks en zonder gezicht? Het meisje bij mij over de vloer wilde spontaan de zielige Awika helpen, die vergeefs probeerde over de drempel te klimmen. En hij mag bij haar slapen.

Arabesk: 010 - 2140361, arabesk@arabesk.nl, www.arabesk.nl

Dit is de laatste aflevering van het thema `Spelen'. Vanaf volgende week: `Eten'.