De Polen komen, de derde akte begint

Midden-Europese bedrijven krijgen makkelijker toegang tot de Nederlandse markt. Poolse bedrijven hadden in Brussel geklaagd over Nederland. ,,Een kleine overwinning''

Marcin Lewandowski, de jurist die namens Poolse ondernemers bij de Europese Commissie een klacht tegen Nederland indiende, spreekt van ,,een kleine overwinning''. Hij heeft het over het Nederlandse kabinetsbesluit van afgelopen vrijdag. Bedrijven uit de nieuwe Europese lidstaten hebben straks geen tewerkstellingsvergunning meer nodig voor hun werknemers. Dat moet het voor deze bedrijven makkelijker maken om in Nederland actief te zijn.

Maar Lewandowski is nog niet tevreden. De maatregel zal pas komend voorjaar ingaan. Tot die tijd zal de arbeidsinspectie boetes blijven uitdelen volgens de oude regels. Boetes tussen de 900 en 11.000 euro. ,,We zijn in de praktijk nog niets opgeschoten'', zegt Lewandowski.

De vergunningsplicht voor werknemers van bedrijven uit andere lidstaten is een bijprodukt van de wens om werknemers uit de nieuwe lidstaten te weren. Uit angst voor massale toevloed van goedkope arbeid besloot Nederland aan de vooravond van de toetreding van de tien nieuwe EU-landen op 1 mei jongstleden, om het vrij verkeer van werknemers op te schorten – een van de vier kernvrijheden van de EU. Maar Nederland maakte geen enkel voorbehoud voor de vrijheid van dienstverlening. Dus Poolse bedrijven zijn welkom, volgens de regels van het EU-verdrag, ook wel de Europese grondwet genoemd. Door toch een werkvergunning te vragen voor hun Poolse werknemers, beperkt Nederland in feite deze vrijheid in de praktijk.

Een woordvoerder van de staatssecretaris van Sociale Zaken relativeert deze drempel. De vergunningsvereisten zijn volgens haar minder streng dan voor individuele werknemers. ,,Er wordt niet gekeken of er Nederlandse werknemers zijn die het werk ook kunnen doen. Er wordt alleen gekeken of het bedrijf de Nederlandse regels voor loon en arbeidsomstandigheden volgt.'' Het aanvragen van de vergunning kost volgens Sociale Zaken twee weken. ,,Nu toetsen we vooraf. Straks hoeven bedrijven zich alleen te melden, en kunnen we achteraf toetsen of ze zich aan de wet houden.'' De maatregel geldt voor alle werknemers van EU-bedrijven, ook voor werknemers van buiten de EU. ,,Een Belgisch bedrijf met Nepalese werknemers heeft ook geen vergunning meer nodig.''

Lewandowski trekt de klacht bij de Europese Commissie voorlopig echter niet in. Dat zal op z'n vroegst pas gebeuren als Nederland de wet echt heeft aangepast. De jurist verwacht dat dienstverleners of -ontvangers die nu nog een boete aan hun broek krijgen naar de rechter zullen stappen. Hij sluit ook niet uit dat tegen de Nederlandse overheid schadeclaims zullen worden ingediend. Poolse bedrijven hebben straks, wanneer de wet is gewijzigd, een vol jaar niet eerlijk kunnen concurreren in Nederland.

De Poolse rietdekker Jakub Kawalec, één van de indieners van de Europese klacht, is desgevraagd blij met de wetswijziging. Zijn werknemers werden eerder dit jaar nog door de arbeidsinspectie weggestuurd uit Nederland, omdat zij niet over werkvergunningen beschikten. Kawalec had die niet aangevraagd omdat hij op basis van de Europese regels had geconcludeerd dat dit niet nodig was.

Inmiddels is Kawalec bezig om werkvergunningen aan te vragen voor een klus in januari volgend jaar, dus vóór de wetswijziging van kracht wordt. Hij doet dit in samenwerking met Nederlandse rietdekkers. ,,Door deze kwestie ben ik gedwongen om met ze samen te werken, terwijl ik eigenlijk van plan was om met ze te concurreren. De concurrentie slaapt niet.'' Hij heeft overwogen om een schadeclaim in te dienen, maar schrikt terug voor de tijd die dit in beslag zou nemen.