`De binnenstad wordt geheeld'

Delft krijgt eindelijk zijn spoortunnel, tien jaar na de eerste actie om het bestaande spoorviaduct te slopen. Omwonenden zijn euforisch. ,,Het was een aanfluiting.''

Hoe erg is het om langs het spoorviaduct in de Delftse binnenstad te wonen? ,,Als je buiten op de stoep staat, moet je een gesprek onderbreken'', zeggen Anneke Zwartjes en Gerard van der Kroon, bewoners van een pand op enkele meters afstand van de treinen. Om de paar minuten raast een trein voorbij. Binnen, in de huiskamer, is de herrie alleszins draaglijk. Dankzij extra dik glas in de ruiten, een jaar of vijftien geleden bij enkele woningen langs het viaduct aangebracht, betaald door de gemeente. ,,Alleen als er iets héél interessants is op de televisie en je het per se wilt horen, moet ik hem wat harder zetten'', zegt Anneke Zwartjes.

Over enkele jaren zal het voorbij zijn. Vorige week kondigde CDA-minister Karla Peijs (Verkeer en Waterstaat) aan dat zij geld reserveert voor de bouw van een spoortunnel door de Delftse binnenstad. ,,We zijn euforisch'', zegt voorzitter Anita Duijm van het actiecomité Spoortunnel Nu in Delft. ,,Prachtig nieuws'', aldus actievoerder Jan de Vette. Burgemeester Bas Verkerk: ,,Wij zijn hier zeer verheugd over.''

Nooit meer herrie langs de Spoorsingel. Nooit meer ijzervijlsel dat bij het remmen van treinen vrijkomt en op de auto's van bewoners blijft plakken. ,,Ribbels op de voorruit, dat is onveilig'', zegt Anneke Zwartjes. En nooit meer vuil wc-papier dat uit de spoelbak in de trein-wc's via de rails tegen de ruiten van de woningen aan vliegt. Bewoner Gerard van der Kroon: ,,Poepen is op dit traject toegestaan. Er hangt in de trein-wc alleen een bordje met `bij stilstand niet gebruiken'.''

Een spoortunnel is een vurige wens van de gemeente Delft en haar inwoners. Vorig jaar werden nog elfduizend handtekeningen bij de Tweede Kamer afgeleverd. Een tunnel vergroot de leefbaarheid van de omliggende wijken. ,,Het is nu een buitengewoon onaangename plek in de binnenstad'', zegt burgemeester Verkerk. Het viaduct deelt de Delftse binnenstad min of meer in tweeën. ,,De binnenstad wordt geheeld'', voorziet de burgemeester.

Een tunnel bevordert ook het toerisme. Anneke Zwartjes geeft als stadsgids rondleidingen bij het museum Het Prinsenhof dat langs het spoorviaduct gelegen is. ,,Als ik op het binnenplein sta, hoop ik altijd dat er op dat moment even geen trein langs komt'', zegt ze. Ferry Walberg, hoofd presentaties van de Gemeentemusea Delft: ,,We hebben binnen de musea niet zo heel veel last van het geluid. Maar visueel is het natuurlijk een aanfluiting, zoals dat ding op hoge poten door de stad loopt. Straks wordt dit een aantrekkelijk flaneergebied.''

De spoorlijn door de Delftse binnenstad werd in 1839 aangelegd. Veertig jaar geleden werd besloten tot de bouw van het viaduct, ,,lekker modern'' zoals bewoners Jan de Vette omschrijft, om een einde te maken aan de lange wachttijden voor in totaal vier spoorwegovergangen. ,,De huisarts klaagde steen en been been dat hij altijd te laat bij patiënten kwam'', zegt bewoner Van der Kroon.

Er ligt een plan van de Catalaanse architect Joan Busquets. Dat plan voorziet behalve in de bouw van een 2,3 kilometer lange spoortunnel in de bouw van vijftienhonderd woningen, kantoren, een ondergronds station, alsmede een park, een ondiepe gracht en ondergrondse parkeergarages. Bewoners van de Spoorsingel krijgen weer een vrij uitzicht op de historische binnenstad, zoals delen van de oude stadsmuur.

Bij alle vreugde moeten we de huidige overlast niet overdrijven, zeggen bewoners Anneke Zwartjes en Gerard van der Kroon. ,,De kleinkinderen vinden het prachtig'', zegt Van der Kroon. ,,Ik ben al vaak naar de eerste verdieping gelopen om de trein met hen van dichtbij te kunnen zien.''

De vraag is ook nog of het treinverkeer baat heeft bij de tunnel. Burgemeester Verkerk van Delft wijst op het belang van ,,viersporig treinverkeer'' dat op langere termijn door de spoortunnel in Zuid-Holland mogelijk wordt. ,,Met een viersporige tunnel wordt de bereikbaarheid van de Randstad als Europese regio vergroot.'' Die noodzaak wordt door het ministerie van Verkeer en waterstaat echter niet gevoeld. ,,Qua spoorcapaciteit is viersporigheid pas in 2030 nodig'', zegt een woordvoerder van minister Peijs. Twee jaar geleden werd een `procesovereenkomst' gesloten waarvoor toenmalig minister Netelenbos nog een eerste plaal op het station heeft geslagen. De huidige minister Peijs had er later weer geen geld voor, omdat het onderhoud aan het spoor meer prioriteit had.

,,Het was toch meer een leefbaarheidsprobleem dan een vervoersprobleem'', verklaart de woordvoerder van Peijs het uitstel. Spoorbeheerder Prorail bevestigt dit. ,,We hebben de spoorcapaciteit helemaal niet nodig.'' Sterker nog: het nieuwe European Rail Traffic Management System (EMTS) komt eraan ,,en daarmee kun je met bestaande capaciteit meer treinen afwikkelen'', aldus de woordvoerder van Prorail. ,,Wij hebben er alle begrip voor dat een tunnel uit oogpunt van ruimtelijke ordening gewenst is. Maar wij hebben altijd gezegd: de betrouwbaarheid van het spoorwegnet gaat voor. Als het dak lekt, moet je geen tuinhuisjes bouwen.''

Eind vorig jaar, ruim tien jaar nadat de eerste actiegroepen zich had gemeld, sprak de Tweede Kamer zich in een motie opnieuw uit voor de aanleg van een spoortunnel. Vorige week kwam de minister met het verlossende woord: het rijk stelt 344 miljoen euro beschikbaar.

Het geld komt onder meer uit `meevallers' bij de aanbesteding van grotere projecten, onder meer de Betuwelijn. Het ministerie van VROM betaalt mee. Er komt nog 164 miljoen euro bij uit bijdragen van provincie, stadsgewest, gemeente en opbrengsten uit te bouwen onroerend goed. Het milieueffectrapport is al bijna klaar, het bestemmingsplan wordt met spoed gewijzigd. De bouw begint vermoedelijk in 2008, een jaar of zes later moet hij klaar zijn.