Balans

,,Deze advertentie moet communiceren dat op 12 december de nieuwe dienstregeling start'', meldde het GVB, het Gemeentevervoerbedrijf van Amsterdam, gisteren in een dure krantenadvertentie. ,,Het GVB gaat vooruit'', stond er ook nog bij.

Ik besef me nu van dat ik me toch best wel een beetje irriteer aan dergelijk lelijk taalgebruik naar de mensen toe.

Wat viel er nog meer over de dag van gisteren te communiceren?

In Amsterdam, de Rode Hoed, nam Jan Geurt Gaarlandt afscheid van zijn uitgeverij Balans. Hij bouwde met zijn vrouw Françoise en een kleine staf medewerkers een prominente non-fictie-uitgeverij op. Je hebt gentleman-inbrekers en gentleman-uitgevers – Gaarlandt was zo'n uitgever. Een zachtmoedig man die niettemin in het zakelijke verkeer over een grote dosis vastberadenheid moet hebben beschikt. In hem bleek ook een schrijver te schuilen, aan wie hij nu onder het pseudoniem Otto de Kat meer ruimte wil geven. ,,Schrijven is weemoed, uitgeven overmoed'', zei hij er zelf over.

Zijn vriend Paul Witteman nam in een geestig betoog een lijstje met `leugens' door, waarmee Gaarlandt zijn auteurs altijd zo tactvol tegemoet trad. Dat hij hun manuscript `in één ruk' had uitgelezen, dat de boekhandel `al goed gereageerd had', dat ze zich van slechte kritieken niets moesten aantrekken, want die werden toch alleen maar door rancuneuze lieden geschreven, dat...

In zijn dankwoord legde Gaarlandt uit hoe hij aan de naam Balans was gekomen. Zijn sterrenbeeld was Weegschaal, balans dus, een woord dat kenmerkend was voor de manier waarop hij met zijn uitgeverij in het leven wilde staan.

Om dat te onderstrepen kregen alle bezoekers een feestbundel mee met de titel De noodzaak van Balans. Daarin viel me meteen de bijdrage van prof. dr. Hans Blom op, de directeur van het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie. Onder de titel `Lof der saaiheid' houdt hij een pleidooi voor een saai, welvarend Nederland dat gebouwd is op het compromis: `agree to disagree'. Anders gezegd: de noodzaak van balans.

Blom: ,,Af en toe krijgt een poging tot groots en meeslepend leven ook in Nederland tijdelijk de overhand dan wel grote aanhang. Meestal loopt dat op een drama uit(...) Fortuyn aan de macht, dat zou het leven de moeite waard maken! En zie hoe het afliep. Een leider, die bij alle succes op de toppen van de zenuwen leek te opereren, vermoord door een geflipte, door een ander groots ideaal in de war gebrachte milieuactivist.''

In een voetnoot merkt Blom op: ,,De moord op Theo van Gogh vond plaats nadat dit stuk geschreven was. Over deze moord, de achtergronden, de dader, diens motief en de publieke reacties, kan een soortgelijk verhaal geschreven worden.''

Wijze woorden, al zijn ze niet in de mode.

In de Volkskrant van vanmorgen viel mijn oog op het volgende citaat, nota bene afkomstig van een fortuynist en raadslid voor Leefbaar Rotterdam, de docent Willem de Waal: ,,Ik schrik vaak als ik hoor hoe rechts iedereen om me heen aan het worden is. Ik herken me daar niet in, maar het is er wel (...) We krijgen er nog een hele kluif aan om dat om te buigen.''

Om de balans te hervinden.