Gesol met Molukkers

De Nederlandse regering heeft enorm gesold met de Molukse bevolkingsgroep in de jaren vijftig en later. Hoewel verschillende journalisten, schrijvers en tv-makers het onderwerp hebben behandeld, is die kern van de Molukse problematiek nauwelijks bekend. In de 6-delige documentaire serie Met vlag en rimpel: Erfgenamen van Indië komt de treinkaping in 1977 aan de orde, die het `keerpunt' in de verhouding tussen Nederland en de Zuid-Molukkers zou kenmerken.

Aan het woord komt de Molukse schrijfster en journaliste Sylvia Pessireron die scherp uiteenzet wat de kapers van destijds bewoog. Dramatisch hoogtepunt zijn de archiefbeelden van een woedende vader in een van de gruwelijke woonoorden. Hij roept uit: ,,Den Haag moet zich schamen.''

Als KNIL-militairen werden ze ontslagen en op het schip naar Nederland gezet. Daar kregen ze huisvesting in bijvoorbeeld het voormalige concentratiekamp Lunetten bij Vught. De soldij werd ingehouden; de ontslagen militairen, hun vrouw en gezin moesten van een schamel zakgeld rondkomen. Eerder, in 1950, was hun de Vrije Republiek der Zuid-Molukken (RMS) op bevel van president Soekarno ontnomen.

,,De kinderen van de eerste generatie Molukkers'', betoogt Pessireron, ,,hoorden dagelijks van hun ouders dat zij niet in Nederland wilden leven. Ze woonden hier op dienstbevel.'' Pessireron verdedigt de treinkapingen en gijzelingen niet, dat stelt ze nadrukkelijk. Wel wil ze respect afdwingen. Dat de kaping een kentering teweegbrengt in de verhouding tussen Nederland en de Molukkers heeft ook een keerzijde: de regering kreeg enerzijds begrip voor het Molukse standpunt maar de verwezenlijking van het ideaal van de RMS kon nooit bereikt worden. Terecht stelt Pessireron dat het ideaal legitiem was, terwijl de gijzelingsacties met dodelijke afloop nauwelijks op bijval konden rekenen. Samen met de reconstructie Dutch Approach (René Roelofs, 2000) vormt het verhaal in Erfgenamen van Indië een zoektocht naar de motieven van de kapers. Uit beide documentaires blijkt op schokkende wijze hoe onverschillig en paternalistisch de regering in die jaren was. Toenmalige premier Joop den Uyl rechtvaardigt de gewelddadige beëindiging van de actie bij De Punt als volgt: ,,Het was een nederlaag om erger te voorkomen.''

Met vlag en rimpel: Erfgenamen van Indië, Teleac, morgen, Ned.1, 16.10-16.35u.