De hemelse wanklank

,,Lucebert was voor mij altijd een onbegrijpelijke grootheid. Een vurige liefde is het nooit geweest, totdat ik hem hoorde voordragen, een paar jaar geleden, en ik compleet van de kaart was. Ik was betoverd door zijn stem, door de manier waarop hij voorlas, de sfeer, de geheimen. Ik dacht dat een ambient-achtergrond daar fantastisch bij zou passen. Ik ging voorzichtig proberen of het werkte, en dat was zo, vond ik zelf.

Erik Voermans, muziekredacteur van Het Parool, is ook gitarist. Zijn muzikale activiteiten waren vooral een privé-aangelegenheid, tot hij onlangs kwam met de cd De hemelse wanklank, waarop hij vijftien gedichten van Lucebert, voorgedragen door de dichter zelf, van een geïmproviseerde ambient-achtergrond voorzag. `Het is zeldzaam dat muziek en poëzie zo'n harmonische eenheid vormen', schreef Kester Freriks een week geleden in deze krant over het resultaat. Voermans beschouwt zichzelf vooral als bescheiden begeleider.

,,Als Lucebert voordroeg, was het geen reciteren, maar eigenlijk meer zingen. Dat heb ik letterlijk genomen, en er een soort basso continuo ondergezet. Ik heb me, puur uit ootmoed, uiterst bescheiden opgesteld. Ik heb geprobeerd om een ruimte te creëren, een soort van landschappen te maken, waar hij doorheen kon zweven.

,,Er wordt wel gezegd dat Luceberts gedichten atonaal zijn. De eerste bundel waarin zijn werk verscheen was de anthologie Atonaal van Simon Vinkenoog. Om er dan ook atonale muziek onder te zetten leek me te veel van hetzelfde. Ik koos er juist voor om, als een soort dramatisch contrapunt, tonale klanken toe te voegen. Lucebert houdt zich bij zijn voordracht vaak ook echt aan een soort tooncentrum. Het eerste gedicht op de cd staat gewoon in e, toevallig ook de toonsoort die op gitaar het beste ligt.

,,Het effect van mijn ambient op de gedichten is tweeledig. Aan de ene kant versmalt hij de betekenis, omdat de mineurkleuren erg worden benadrukt. Alles waarover je tekstueel gezien zou kunnen twijfelen, wordt in de hoek van somberte en melancholie geduwd. Maar je kunt ook zeggen dat frasen waar je geen idee van had ineens betekenis krijgen. Het gekke is dat ik al meerdere mensen heb horen vragen: `wie zei er nou dat Lucebert onbegrijpelijk was?' De combinatie van woorden en muziek maakt blijkbaar iets duidelijk.

,,Zelf vind ik Christuswit het mooiste. Daar kwam alles samen: het geheim van zijn woorden, de abstractie van zijn woorden en de nog grotere abstractie van de muziek. Samen leverde dat een soort merkwaardige concreetheid op, opeens. Een rare paradox: abstractie plus abstractie kreeg betekenis.

,,Lucebert was erg geïnteresseerd in het katholicisme. Institutioneel heeft hij er niets mee gedaan, maar hij had veel gevoel voor de mystiek en het ritueel. Dat zijn dingen die ik ook interessant vind. Ik houd van geheimen, dingen die ik niet begrijp. De wens tot begrip is veel te groot in de wereld; daar komt alleen maar ellende van. Je moet je overgeven aan de dingen die je niet begrijpt. Schoonheid zit in het mysterieuze.''

Erik Voermans/Lucebert. De hemelse wanklank. www.basta.nl (Basta 3091472).