Profvoetbal actief in maatschappij

De nieuwe Stichting Meer dan voetbal gaat de komende jaren de maatschappelijke activiteiten van betaalde voetbalclubs helpen structureren en bevorderen. Premier Balkenende ontvangt maandag een boek over wat clubs nu al doen op dit gebied.

Jean-Paul de Jong spreekt die dag in het spelershome van FC Utrecht duidelijke taal tegen een groep kinderen. ,,Als ik praat luisteren jullie en als een van jullie praat, luister ik.'' De aanvoerder van de eredivisieclub is daarmee hét toonbeeld van wat zijn club wil bereiken: kinderen stimuleren intolerant gedrag tegen te gaan, respect voor de tegenstander te tonen en niet vals te spelen. De Jong legt de kinderen van de Utrechtse Kohnstammschool uit wat hij belangrijke normen en waarden vindt. Wanneer de profvoetballer vraagt naar een voorbeeld van onsportief gedrag antwoordt een jongetje uit eigen ervaring: ,,Een tikkie tegen iemand zijn schoen, als de scheidsrechter het niet ziet.''

Wijkagent en supportersbegeleider Bert Klaver toont de kinderen beelden van de bewakingscamera waarop rellende supporters zijn te zien. De scholieren krijgen te horen wat de straffen zijn die stadionbezoekers bij misdragingen krijgen opgelegd. De jongste supporter met een stadionverbod is pas dertien jaar.

Stewardbegeleider Willem Houtzager vraagt de kinderen wat ze `gezellig' vinden in het stadion. Bij wapens en bier volgt een afkeurend antwoord. Maar vuurwerk krijgt wel instemming. Na een korte uitleg van de stewardbegeleider zien ook deze klassen van de Kohnstammschool daar meer het gevaar van in.

Deze alinea's zijn uit het boek `voetbal heeft meer dan twee doelen' dat premier Balkenende maandag krijgt overhandigd van een aantal kinderen. Het boekwerkje bevat een onderzoek naar de maatschappelijke activiteiten van alle betaald voetbalorganisaties. Drs. Rico Bastiaans heeft voor de stichting een model ontwikkeld waarmee de maatschappelijke functie van het voetbal jaarlijks kan worden gemeten. De activiteiten van de clubs op dit gebied zijn geanalyseerd op basis van zeven thema's: supporters, toegankelijkheid, omgeving van de club, onderwijs, de maatschappij, de breedtesport alsmede beleid en organisatie.

Uit de scores kan worden opgemaakt dat FC Utrecht als beste club eruit springt. Ook Willem II, RBC en NEC scoren boven gemiddeld. De inspanningen van Utrecht zijn verklaarbaar. In het kader van de schuldensanering van de club stelde de Utrechtse wethouder Spekman immers als voorwaarde voor financiële steun dat de club 700 uur per jaar dienstverlening diende te verrichten op het gebied van maatschappelijke activiteiten. Aanvankelijk nam Utrecht dat niet zo serieus. Maar nu is er een plan ontwikkeld, waarbij ook hanggroepjongeren worden betrokken.

Er zijn clubs die er minder goed afkomen in het onderzoek. Zoals Veendam en MVV uit de eerste divisie. Deze clubs stellen dat ze te weinig middelen en tijd beschikbaar hebben om maatschappelijke activiteiten te ontplooien. De stichting maakt echter duidelijk dat clubs hun bestaansrecht juist extra cachet kunnen geven door aan Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) te doen. Hetgeen op den duur ook een gunstige uitwerking kan hebben op de financiële bijdrage van de gemeente.

Alle clubs in het betaald voetbal ontwikkelen maatschappelijke activiteiten. 76 procent van de clubs heeft bijvoorbeeld een programma in de wijken of de eigen regio. Bij bijna de helft van de clubs gebeurt dit zelfs door middel van een gestructureerd programma. 81 procent van de 37 Betaald Voetbal Organisaties (BVO's) doet wat op scholen. 92 procent voorziet in de mogelijkheid voor een ernstig ziek of terminaal ziek kind of patiënt de wedstrijd te laten bezoeken.

In totaliteit blijven de activiteiten van de clubs echter nog achter bij wat in landen als Engeland, Duitsland en Frankrijk gebeurt. Vaak ontbreekt ook enige structuur. Zo is bijvoorbeeld gebleken dat binnen sommige eredivisieclubs de een niet weet wat de ander doet. `Meer dan voetbal' wil stimuleren dat het aantal activiteiten wordt opgevoerd, er beter wordt gecoördineerd, en er een verbreding en verdieping optreedt. De stichting zal zich concentreren op programma's voor buurtactiviteiten, onderwijs, sport (amateurvoetbal) en ontwikkelingssamenwerking in een geselecteerd aantal landen.

De nieuwe organisatie publiceert jaarlijks een sociaal verslag. Er zijn voldoende fondsen beschikbaar om de stichting, die in het KNVB-sportcentrum in Zeist wordt gehuisvest, minimaal vijf jaar te financieren. `Meer dan voetbal' gaat ook participeren in het MVO-kenniscentrum van het ministerie van Economische Zaken. Het bestuur wordt gevormd door voorzitter Benk Korthals (namens de sectie betaald voetbal KNVB), secretaris Michael van Praag (voorzitter raad van commissarissen Eredivisie CV) en penningmeester Frans Derks (eerste divisie, CED). Zij stellen dat voetbal als bindmiddel een bijdrage kan leveren aan het leefbaar maken van de samenleving.

Dit alles zal premier Balkenende als muziek in de oren klinken. Hij heeft immers een discussie proberen te starten over normen en waarden. De minister-president zal maandag in Den Haag bij het parlementsgebouw gehuld in een trainersjas in een straatvoetbalwedstrijd een jeugdteam coachen. Het andere elftal krijgt wat professionelere aanwijzingen, namelijk van bondscoach Marco van Basten en zijn assistent John van 't Schip.