Ondertussen in San Francisco . . .

Ellen de Bruin reist een paar weken door de VS en schrijft over wat haar opvalt aan de Amerikaanse levensstijl. Vandaag: gezond eten.

De Whole Foods Market in downtown San Francisco, een supermarkt waar ze alleen gezondheidsvoedsel verkopen, heeft de afmetingen van een flinke bouwmarkt in een Nederlandse buitenwijk. Bij de ingang staan grote piramides glimmende, biologisch geteelde appels, peren en mango's. Ernaast, tussen gezondheidskookboeken en yogavideo's, vertoont een teeveetje de anti-McDonaldsdocumentaire Super Size Me. Meer voor het `wij-gevoel' dan om te waarschuwen voor fast food. Mensen die hier kopen, zijn al goed bezig. Hun lichaam is hun tempel. Een tempel die dagelijks offers eist.

Sommigen kiezen voor de consumptie van exotische voedingssupplementen, zoals het dure Green Vibrance-poeder – ondersteunt spijsvertering, bloedcirculatie en immuunsysteem; is tevens goed voor ontgiftiging, het zenuwstelsel én `all body systems'; en vormt na oplossing in water een smerig uitziende en dito smakende groene smurrie die desondanks oraal moet worden ingenomen. Maar ook klanten die niet tot zulke zelfkwelling overgaan, brengen hier offers.

Gezondheid is bij Whole Foods een uiterst kostbaar goed. De winkel wordt in de volksmond ook wel Whole Paycheck genoemd, `je hele salaris'. Al dat geld levert wel een plaatsje in de hemel van het goede eten op: Whole Foods verkoopt allerlei soorten bruin brood (met kruiden, uien, knoflook, noten, rozijnen of met niks), vitrines vol chocolade- en vruchtentaarten waarin alleen de suikers en vetten zijn verwerkt die volgens de recentste doctrines `mogen', verse vis, vlees van dieren die nooit antibiotica of elkaar hebben hoeven eten, zelfschepsalades, kant en klare gezonde soepen en maaltijden. Alles glanst. Het is nogal wat in dit land vol hamburgers, pizza en gesuikerde donuts.

Maar het gaat de klanten in de `health food'-winkels en op de vele boerenmarkten in de stad niet alléén om hun gezondheid. ,,Mensen doen echt heel veel moeite om in dit soort winkels te kopen – en ook om er gezien te worden'', zegt Joshua Duthie (26), acteur en fotomodel. ,,Het is heel erg in, mensen rijden er echt voor om.'' Joshua zit een bruine boterham met groente te eten op het bankje voor Real Food, vlakbij Whole Foods. Hij drinkt er C-Monster bij, een dikke citrusvruchtendrank met extra toegevoegde vitamine C, omdat hij een beetje verkouden is. Normaal neemt hij Superfood, een zoete, spinaziekleurige smoothie op basis van vruchtensap en kruiden. ,,Het ziet er nogal eng uit, maar het smaakt echt heel lekker.''

Deze smoothies van sapjesmerk Odwalla zijn zo populair dat ze ook in koffieshops en gewone supermarkten verkocht worden. De vrolijke, felgekleurde etiketten melden trots dat het merk in 1980 werd opgericht door drie muzikanten die droomden van een gezonde wereld en van zakendoen met een hart. Odwalla is de ideale schoonzoon onder de `wij gezonde mensen onder elkaar'-merken. En op het hoogtepunt van zijn succes.

De gezondheids-megastores zijn daar al bijna overheen. Whole Foods bijvoorbeeld verkoopt vooral imago, zegt Lewis, een van oorsprong Britse veertiger die in een chique souvenirwinkel werkt. ,,En ze nemen ook alle kleine winkeltjes over. Gezondheid kan ze niet écht veel schelen. Health food is big business, daar gaat het om.''

Maar op dit moment zijn er nog genoeg mensen die erbij willen horen – of echt in gezondsheidsvoedsel geloven. Die graag piepkleine flesjes UpShot energiedrank nemen, aangeprezen met de slogan `more power, less liquid', alsof teveel vloeistof binnenkrijgen ook al ongezond is. Die braaf lijden aan elke nieuwe vorm van collectieve hypochondrie, zoals een recente angst voor kunstmatig geharde vetten in margarine. Die ontbijten met een oppeppende Get Set-reep van The Food Doctor, en voor het slapen gaan nog een ontspannende Unwind-reep nemen. Of een Get It On: natuurlijke viagra, in de vorm van een mueslireep.