Bandje doet alsof

Hoe geavanceerd de hedendaagse videoclip ook uitvalt, aan één wet van de illusie wordt vrijwel altijd gehoorzaamd. De lippen van de vocalist bewegen synchroon met het liedje mee en de rest van de band, voor zover aanwezig, doet ook alsof. Het oudste truukje in het boek, en niemand die werkelijk gelooft dat er ter plekke, bij het opnemen van het filmpje in kwestie, gezongen wordt. Dit bedrog, of deze afspraak tussen uitvoerend artiest, regisseur en publiek, gaat terug tot ver voor de hoogtijdagen van de clip. Toen stonden bands ook al gewoon voor het oog van de camera hun hits te playbacken temidden van gammele decors.

Al kon je in programma's als Toppop, als je goed keek en verstand van zaken had, af en toe een bandje zien waarbij de bassist achter de drums was gekropen en de gitarist deed alsof hij zich redde met de saxofoon. Toch is het playbackende bandje nog altijd de mal voor de meeste clips. Maar nu staan ze in een sprookjesachtig landschap, op het dak van een wolkenkrabber, op straat of zelfs, heel origineel, op een podium.

De verzamelde Britse popsterren van Band Aid 20 staan in de clip van `Do they know it's Christmas' zelfs gewoon in de platenstudio hun lippen te bewegen, net als hun voorgangers twintig jaar geleden. Al kunnen de hedendaagse haardrachten iets beter tegen die malle, weinig decoratieve koptelefoons dan de opgespoten poedeldracht die destijds in de mode was. Beelden van hongerende kinderen herinneren de kijker aan het goede doel van deze actie, die vanzelfsprekend van enig artistiek belang ontbloot is.

Als er al eens de draak gestoken wordt met het idee van bandje-doet-alsof, gebeurt dat tegenwoordig op een iets subtielere manier dan in het eerder aangehaalde voorbeeld. De New-Yorkse groep Interpol staat voor `Slow hands' in een grote, ijzig-blauwe ruimte, wat goed past bij het wat desolate karakter van hun muziek. Met het vermeende Joy Division-epigonisme valt het op hun wat ondergewaardeerde tweede cd Antics reuze mee, maar hun inspiratie halen ze toch uit het soort sombere jaren-tachtigbands waarin de kapsels wat minder hoog opgetast werden.

Ze staan dus doodgewoon te mimen, maar intussen spelen zich vreemde, bijna hallucinante zaken af. Het beeld wordt vertraagd, bassist en gitarist lijken in een andere snelheid te zijn opgenomen dan de zanger, de spectaculaire poses van bassist Carlos Dengler worden af en toe bevroren en pas bij goed toekijken zie je hoe de muzikanten verdubbeld worden zodat ze als het ware tegen hun eigen schimmen staan te spelen. Zo wordt playbacken bijna tot een kunst verheven. Vaak zal het filmpje in het huidige clipklimaat niet te zien zijn, want Interpop is nu eenmaal geen groep die hits scoort en er zijn geen trillende billen in te zien.