Allens Husbands & Wives mist nare trekjes

,,Tom en ik gaan uit elkaar.'' Het is een zin die inslaat als een bom, in Woody Allens film Husbands and Wives. In de toneelbewerking van toneelgroep De Tijd is het niet anders. Bij het echtpaar dat het zinnetje van een bevriend stel hoort maakt het een storm van verontwaardiging los, maar ook angsten en lang weggestopte verlangens. Zodat aan het eind van de rit Judy en Simon in scheiding liggen terwijl Tom en Sally weer samen zijn.

Johan Van Assche regisseert het relatiedrama als een luchtige komedie. De echtparen bewegen zich in een decor vol met tafels: kale, hoge tafels, rood, geel en blauw van boven, en gek genoeg zonder stoelen. Ze roepen associaties op met de universiteit waar Simon lesgeeft, met school en klaslokalen, en tegelijk doen ze dienst als gymnastiektoestellen. Vooral de mannen maken er vreemde capriolen op – bij hun lijmpogingen binnen het huwelijk en meer nog bij hun escapades erbuiten.

Onhandige types zijn het, die mannen, een beetje laf en onvolwassen maar minder scherp neergezet dan in de film. Hun behoefte aan een jongere vrouw heeft bijna iets goeiigs, alsof het logisch is dat elke man van middelbare leeftijd naar een tweede jeugd verlangt. Hier geen harde satire maar een zachtaardige zedenschets.

Ook het oordeel over Judy was in de film vernietigend: een passief-agressief wicht zou zij zijn, iemand die door gebruik te maken van haar kwetsbare houding altijd haar zin doordrijft. Omdat Mia Farrow Judy speelde en omdat we wisten dat Allen (die Simon speelde) met Farrow in scheiding lag, kreeg dat oordeel een extra dimensie.

Maar aan de Judy van Katelijne Verbeke kan ik niets naars ontdekken. Aan de Sally van Mieke De Groote ook niet, behalve haar ongezouten opinies en haar krasserige stem. Wat blijft er dan van Allens vileine humor over? Wat rest is verbazing – over de menselijke ontrouw, over het gemak waarmee men van de een naar de ander fladdert en over het onvermogen de liefde te conserveren. Dat onstandvastige geeft Van Assche weer door de personages met hun huwelijkspartner te laten discussiëren terwijl ze een seconde later, in precies dezelfde houding, met hun geliefde ruzie maken – alsof de een volstrekt inwisselbaar is voor de ander en alleen het gebrek aan harmonie een constante factor is.

En terwijl de een vreemdgaat kijkt de ander toe: steeds zijn alle figuren tegelijk tussen de tafels aanwezig en met blikken of gestes bekritiseren zij elkaar maar niet zichzelf. Lucas Vandervost als Tom hoeft maar een mondhoek te vertrekken en je weet al hoezeer hij zich ergert. Warre Borgmans als Simon hoeft maar zijn kraag op te zetten en je vermoedt al hoe onbehaaglijk hij zich voelt. Ook dát blijft er over: een minimalistische gebarentaal, schijnbare terloopsheid en innemend spel.

Voorstelling: Husbands & Wives, van Woody Allen, door De Tijd. Regie: Johan Van Assche. Gezien: 24/11 Frascati, Amsterdam. Tournee t/m 23/12. Inl. 0032-32316286 of www.detijd.be