Poëzie om te kussen

Poëzie en beeldende kunst – al 25 jaar bewijst Stichting Plint dat het een gelukkig huwelijk is. Van de geïllustreerde gedichten op posters, kaarten en kussenslopen opent morgen een expositie.

Als er nog Nederlanders zijn die een gedicht uit het hoofd kennen, dan is er een goede kans dat ze het niet uit een boek, maar van een poster hebben geleerd. Al 25 jaar hangen in klaslokalen de poëzieposters van Stichting Plint aan de muur, die scholieren afleiding geven als ze zich vervelen. En dat schijnt nog wel eens voor te komen.

,,Geregeld ontmoet ik mensen die gedichten van posters kunnen opzeggen'', vertelt Frank Eerhart, een van de oprichters van Plint en tot 2000 directeur. ,,Dat is de eerste generatie, die nu zelf met de kinderwagen loopt.''

Plint begon in 1980, als een initiatief van drie leraren op een middelbare school in Eindhoven. In samenwerking met de leraar tekenen, Rob H. Vermeer, liet Eerhart leerlingen posters maken met gedichten en illustraties. Ze kregen het idee op die manier de poëzie te gaan promoten en verstuurden een mailing aan 650 middelbare scholen. Aangeboden werden vier gedichten op A2-formaat, waaronder `Aan Rika' van Piet Paaltjens en `Adieu' van Martinus Nijhoff. ,,Ons idee viel goed en toen besloten we ook een serie te maken voor basisscholen.''

Inmiddels zijn er al driehonderd posters gemaakt en voorziet Plint Nederland van gedichten op ansichtkaarten, kussenslopen, agenda's, tassen, `snikdoeken' en keukenschorten. In het Europees Parlement hangt tijdens het Nederlands EU-voorzitterschap een groot Plint-doek met het gedicht `Zelf' van Cees Nooteboom en beeld van Henk Visch.

Goed ouderwets idealisme dreef het vriendenclubje. ,,Het was liefde voor de poëzie'', zegt Eerhart. ,,Ik stoorde me ook aan de schaarse aandacht voor poëzie en aan de kleine oplages waarin bundels verschenen. Poëziebundels kunnen wel wat van het pr-lawaai gebruiken dat voor romans wordt gereserveerd.''

Aan aandacht ontbrak het Plint niet. Al in 1982 verscheen Plint op de televisie, bij Mies van Mies Bouwman, na het uitbrengen van een serie gedichten op buttons. In 1985 kwam er subsidie van het ministerie van WVC en hoefde er niet meer vanuit het schoolgebouw te worden gewerkt. De posters kregen hun huidige formaat van 60 bij 80 centimeter en werden full colour gedrukt. Plint kreeg ook veel reacties. Eerhart: ,,Er belde eens een man om te vertellen dat hij zoveel troost had ontleend aan het gedicht `Afreis' van Jacob Israël de Haan op een poster op het station. Hij had net de week ervoor zijn vrouw begraven.''

In de loop der jaren slaagde Plint erin een indrukwekkend aantal bekende beeldend kunstenaars aan zich te binden, waaronder Raoul de Keyser, Luc Tuymans, Marlene Dumas, Berend Strik, Dick Bruna en Mark Brusse. Eerhart: ,,We gingen veel op atelierbezoek en dan werden we getipt om weer bij anderen te gaan kijken. Zo groeiden de contacten. Ik heb zo ook veel kunstenaars aan het lezen gekregen.''

De beoogde synthese van beeld en tekst kwam niet altijd tot stand. ,,Een enkele keer schilderde iemand een roos bij een gedicht over een roos. Goed beeld geeft zijn geheim niet meteen prijs, net als een gedicht.''

Enkele dubbeltalenten, zoals Lucebert en Willem Hussem leverden zelf tekst én beeld. ,,Lucebert vond drukletters niks en wilde per se zijn eigen handschrift gebruiken. Dat is op afstand minder goed te lezen, maar dat was voor een keer geen probleem.'' Eerharts favoriete poster is `Berceuse Presque Nègre' van Paul van Ostaijen met beeld van Narcisse Tordoir. ,,De hoofdletter E, de centrale klank in het gedicht, meandert prachtig rond het gedicht.''

Ondanks met name het succes van de veel geïmiteerde kussenslopen (`poëzie om te kussen') werd Plint nooit echt commercieel. ,,Het zou jammer zijn om alleen lichte versjes à la Toon Hermans te moeten verspreiden. In een serie van zes deed ik altijd ook wat complexere gedichten.'' Het idealisme bleef. ,,Scholen wilden wel eens hun abonnement opzeggen, omdat de school volhing of omdat het te duur werd. Dan zei ik: als het kon, deed ik u de posters cadeau. Maar van een bezuiniging van 25 gulden gaat u echt uw school niet redden.''

Morgen opent een tentoonstelling met een overzicht van 25 jaar Plint-posters in het Centrum Beeldende Kunst De Krabbedans in Eindhoven. Zie ook: www.plint.nl