Kwetsende letteren (2)

In zijn artikel `De grenzen van het spel' citeert Arnold Heumakers het motto van Michelangelo, `Ik huiver...', dat W.F. Hermans pas in het latere supplement bij zijn Mandarijnen op zwavelzuur zou hebben toegevoegd als waarschuwing aan zijn eventuele navolgers in het polemische genre.

In werkelijkheid is dit motto ook al te vinden in de eerste druk van de `Mandarijnen', niet op de titelpagina maar midden op bladzijde 245. Het motto is dan ook eerder te lezen als een ironische verwijzing naar zijn eigen kwaliteiten als beeldend kunstenaar. Op pagina 244 was er namelijk ruimte voor het inplakken van een collage van de hand van Hermans. Die `kleine collage (unicaat)' was door de auteur beloofd aan de intekenaars van deze `monumentale particuliere editie'.