Het beeld

Ofschoon geboren uit een beeldenstorm en geneigd tot het Woord, doet Nederland de laatste tijd veel aan signalen en symbolen. Het zou te maken kunnen hebben met de wens die CDA-voorzitter Marja van Bijsterveldt deze week in Netwerk (NCRV) omschreef als `mensen iets met elkaar willen laten hebben'.

In de nationale iconografie speelt de kleur oranje een grote rol. Wellicht heeft de internationaal niet onopgemerkt gebleven, collectieve expressiviteit van onze voetbalsupporters bijgedragen aan de keuze van de kleur oranje als symbool van de Oekraïense volksopstand. Steeds vaker duikt in het centrum van Kiev tussen de oranje vlaggen, linten en vuilniszakken ook de geel-blauwe tweekleur op. Gisteren deed zich een cruciaal, misschien beslissend moment voor, toen na Nobelprijswinnaar Lech Walesa en songfestivalvedette Roeslana een agent van de Kievse gemeentepolitie het podium betrad, zijn bontmuts afzette en de belofte uitsprak het volk te steunen. Zo'n moment geeft nogal eens de doorslag bij revoluties. Opvallend was dat de politieman knielde en de nationale tweekleur kuste. Het was dus ook het moment dat ik me begon af te vragen of die Joesjtsjenko wel honderd procent de goede en Janoekovitsj volledig de slechte was. In de vorige oorlog waren in Oekraïne de collaborerende nationalisten de slechten en de antifascistische communisten de goeien. Maar met het manipuleren van verkiezingen hebben de laatsten weer historisch meer ervaring.

Wat werden er nog meer voor juiste en verkeerde signalen afgegeven? Minister Remkes vuurde een rubber pistool af op een vakbeurs voor beveiliging: juist signaal. De redactie van Netwerk (EO) ging om Andries Knevel heen staan en liet NVJ-secretaris Hans Verploeg de media verdedigen tegen de ministers Donner en Balkenende. Meestal is het verhaal over het doden van de boodschapper juist, in het geval van Knevel en sommige koppen van De Telegraaf neig ik naar het aanjaag- en aanscherpgevaarsignaal. VARA Laat had een studio vol tatoeëerders, nudisten en een niet-islamiet met ijzeren pinnen in zijn hoofd: zeer juiste signalen, lijkt me.

Over de waarde van het signaal van een oranje armbandje twijfel ik. 77 procent van de deelnemers aan de internetenquête van Barend & Van Dorp vindt het een zinloze geste. Het is de bedoeling dat wij met zijn allen iets gaan hebben met elkaar, iets cools, zoals er nu ook al rode armbandjes tegen geweld zijn en initiatieven om onbekenden een hand te geven, overigens daterend van voor het Soesterbergse handenschudincident. In gesprek met initiatiefnemer van de stichting `Respect2all', communicator Mark Blaisse, kreeg Hanneke Groenteman iets balorigs. Zij doet het goed als presentator van B&W, met een schalkse ondertoon van opstandigheid tegen de in dat programma gecelebreerde waan van de dag, zonder haar plicht te verzaken. Toen ze hoorde dat premier Balkenende betááld had voor de twintig oranje armbandjes voor zijn kabinet, hield ze er een omhoog en zei: `Respect!' Maar ze keek erbij alsof het een gebruikt condoom was.