Een land dat altijd zwijgt

Na haar ontmoeting met de indiaanse kokkin Sandra Romero neemt het leven van Marjon van Royen een drastische wending. Van Royen, oud-correspondente voor deze krant, woont dan nog niet lang in Mexico-Stad en voelt zich een analfabeet die het land probeert te `ontcijferen'. In Mexico ontbreekt de `tomeloze Latino-cultuur' waarvan ze had gedroomd. De mensen zijn zwijgzaam en barricaderen zich achter `hun gekmakende formaliteit'. Van Royen verdwaalt al gauw `in het Mexicaanse labyrint van eenzaamheid'. Totdat ze in de sloppenwijken van Mexico-Stad Sandra tegenkomt. Deze indiaanse vrouw wordt haar gids en haar vriendin.

Die hechte vriendschap vormt de kern van De nacht van de schreeuw, Van Royens persoonlijke neerslag van haar driejarig verblijf in Mexico. Haar ervaringen zijn verweven met de lotgevallen van Sandra, die model staat voor de kansarme meerderheid in de Derde Wereld. Sandra is een buitenechtelijk kind, mishandeld door haar pleegmoeder en echtgenoot aan wie ze op haar dertiende is uitgehuwelijkt. Op een dag loopt ze met haar baby weg en komt terecht in een krot aan de rand van Mexico-Stad waar ze wordt gechanteerd door een knokploeg in ruil voor `bescherming'.

Van Royen trekt zich het lot van Sandra aan en neemt haar mét haar twee dochters op in haar eigen huis. Ze krijgen te maken met veel ellende – intimidatie, bijna-beroving, ontvoering en brandstichting. Ze zijn getuige van een verkrachting en binden de strijd aan met de aanwezigheid van een openluchtdiscotheek pal naast het huis die de hele buurt iedere nacht uit de slaap houdt. In een land waar de politie zelf crimineel is en de autoriteiten er al evenmin op uit zijn de burgers te beschermen, halen hun protesten niets uit. Van Royen moet zelfs oppassen dat ze het land niet wordt uitgezet. Een gringa heeft zich nergens mee te bemoeien.

Als ze tot het pijnlijke inzicht komt dat ze gezakt is voor haar `inburgeringscursus' besluit ze zelf weg te gaan en opnieuw te beginnen in Brazilië. De mensen daar hebben, ondanks armoede en ellende, meer levensvreugde en hun omgangsvormen bezorgen haar een lichtheid die ze in jaren niet heeft gevoeld.

De nacht van de schreeuw, dat vooral de donkere kant van Mexico belicht, zou zonder de humor van Van Royen een loodzwaar boek zijn geworden. Haar verhaal biedt gelukkig regelmatig reden tot vrolijkheid en leest bovendien als een roman, met opvallend veel dialogen die wel met een bandrecorder lijken te zijn opgenomen.

Marjon van Royen: De nacht van de schreeuw. Nijgh & Van Ditmar, 477 blz. €19,90