Berlusconi houdt zijn woord

Tien jaar geleden beloofde Berlusconi de kiezers belastingverlaging. De Italiaanse premier houdt zich aan zijn woord, vandaag is het zo ver.

Een man een man, een woord een woord. Zo wil premier Silvio Berlusconi nu gezien en straks herinnerd worden. Tien jaar geleden ging hij de politiek in met de belofte de belastingen te verlagen. In 2001 tekende hij op televisie met veel ceremonieel een persoonlijk contract met de Italianen waarin hij die belofte herhaalde. Maar twee weken geleden leek hij onder druk van het Internationale Monetaire Fonds te moeten erkennen dat lastenverlichtingen economisch niet haalbaar zijn. ,,Als ik het alleen voor het zeggen had gehad, zouden sommige besluiten moediger zijn geweest'', zo reageerde hij verslagen.

Maar dan krijgt hij de opiniepeilingen op zijn bureau en de kranten die Berlusconi steunen waarschuwen hem. ,,Opgelet Berlusconi, je kiezers vluchten weg'', zo kopt Libero boven een grote staafdiagram. Nog slechts een kwart van de Italiaanse kiezers steunt de regeringscoalitie, 35 procent zweeft en 35 procent steunt de oppositie. De verkiezingen zijn pas in 2006, maar ingrijpen is onvermijdelijk, meent Berlusconi.

Hij gooit het roer resoluut om. ,,Als minister van Financiën Domenico Siniscalco niet wil meewerken aan belastingverlaging, dan stapt hij maar op'', zo laat hij weten. ,,Als de coalitiepartners zich niet inzetten voor lastenverlichting dan gaan we af op verkiezingen'', zo bluft hij. En: ,,Belasting ontduiken is moreel acceptabel voor wie meer dan 33 procent moet afdragen.''

Hij jaagt de ,,financiële technici'' van zijn eigen partij op om dekking te vinden voor een forse belastingverlaging en stuurt een brief naar de voorzitter van de Europese Commissie, waarin hij het stabiliteitspact ter discussie stelt. Berlusconi wil meer speling dan de toegestane 3 procent begrotingstekort in de hoop zichzelf met een belastingverlaging uit de problemen te helpen. Het antwoord van EU-commissievoorzitter Barroso volgt direct: ,,Geen fundamentele aanpassingen. Het zou niet goed zijn voor de geloofwaardigheid.''

Terwijl Berlusconi naar geld zoekt, neemt de maatschappelijke druk op hem en zijn regering toe. De officier van justitie in Milaan eist op 13 november 8 jaar gevangenisstraf tegen de Italiaanse premier vanwege het omkopen van rechters in de jaren tachtig. Tienduizend docenten demonstreren twee dagen later in Rome tegen ,,de afbraak van het onderwijs.'' Rechters, advocaten en officieren van justitie sluiten op 24 november alle rechtbanken uit protest tegen een hervorming die de regering meer macht geeft over de benoeming van magistraten, maar geen oplossing biedt voor de ellenlange procedures. Milieugroepen en lokale autoriteiten zijn woedend vanwege een eergisteren aangenomen wet die het illegaal bouwen in natuurgebieden met terugwerkende kracht legaliseert (inclusief de illegale aanleg van een Romeins theater in de tuin van Berlusconi's villa op Sardinië).

Onder druk van zijn meester en de omstandigheden vindt minister Siniscalco 6,5 miljard euro voor 2005, wat neer komt op ongeveer 300 euro per belastingbetaler. Het geld komt van accijns- en tariefsverhogingen, eenmalige inkomsten vanwege een uitgebreid generaal pardon voor wetsovertreders, en het schrappen van overheidsbanen. Vandaag zal de regering de belastingverlaging goedkeuren.

De voorzitter van werkgeversorganisatie Confindustria, Lucca Cordero di Montezemolo, is sceptisch. ,,Regeringen die zich in het verleden lieten leiden door electorale overwegingen, hebben weinig succes gehad.'' Piero Fassino van de Democraten van Links spreekt van een ,,reclamestunt.'' ,,Wat Berlusconi met de ene hand geeft, haalt hij met de andere weer weg.''

Maar de Italiaanse premier is opgetogen. Hij spreekt van ,,historische wending en een groot succes''. De belasting zal alsnog dalen en dat had hij beloofd. Waar het geld precies vandaan komt, maakt hem niet uit. Wat telt is dat hij een man is en dat een man woord houdt.

Om nog eens extra te benadrukken dat hij van goede wil is en begrijpt wat de kiezer verlangt, heeft zijn partij een ,,geen-belasting-dag'' uitgeroepen. Op 18 december zal Forza Italia in Venetië demonstreren tegen het fenomeen belastingen. Als daarna de opiniepeilingen nog niet gunstiger uitvallen voor Berlusconi, dan moeten de Italianen het zelf maar weten.