`Vakbond' verplicht bij Wal-Mart in China

Wal-Mart, een van de grootste detailhandelsbedrijven ter wereld, staat internationaal niet bepaald bekend als een sympathisant van het vakbondswerk. Nergens liet Wal-Mart de bonden tot nu toe binnen, alleen in één vestiging van de reuzensupermarkt, in Canada, is de vakbond vertegenwoordigd.

Toch heeft het bedrijf, dat inmiddels tientallen vestigingen in China telt, deze week permissie gegeven voor het oprichten van bonden binnen zijn Chinese vestigingen. ,,Als er een verzoek komt tot het oprichten van een vakbond, dan zal Wal-Mart China die wens respecteren en aan zijn verplichtingen onder China's wet op de vakbonden voldoen'', zo verklaarde Wal-Mart.

Een revolutie, zo lijkt het op het eerste gezicht. Het bedrijf ging pas overstag na grote druk van de Chinese autoriteiten, die vorige maand dreigden om Wal-Mart samen met een aantal andere buitenlandse bedrijven op een zwarte lijst te zetten als het de bonden niet snel zou toelaten.

Opmerkelijk, want juist de Chinese overheid heeft een gruwelijke hekel aan werkelijk onafhankelijke vakbonden. Toen China's meest bekende vakbondsleider Han Dongfang in 1989 voor het eerst na de communistische machtsovername van 1949 een onafhankelijke vakbond in China probeerde op te richten, moest hij die actie bekopen met een verblijf in de gevangenis dat hem bijna zijn leven kostte.

China is als de dood voor onafhankelijke bonden, en de regering kan ook heel goed uitleggen waarom ze in feite `overbodig' zouden zijn. De communistische staat vertegenwoordigt immers als voorhoede automatisch de belangen van de arbeidende klasse die heerst overeenkomstig de marxistische `dictatuur van het proletariaat'. Dit gebeurt in de vorm van een officiële staats-vakbondsorganisatie, die zo'n 123 miljoen leden telt. In vrijwel alle bedrijven in China is de staat op die manier vertegenwoordigd.

Deze vakbond vormt in het moderne China een ideale organisatie om ook precies in de gaten te houden wat buitenlandse bedrijven uitspoken.

Het is eerder daarom dan om de bescherming van de rechten van arbeiders dat China aandringt op de aanwezigheid van vakbonden bij buitenlandse bedrijven. Dat Wal-Mart nu heeft toegegeven, zal vooral de Chinese overheid veel deugd doen.