Het beeld

Om dreigende burgeroorlogen in Kiev, Hilversum en Den Haag te ontlopen, zapte ik gisteravond laat naar Connecticut. Daar staat een hutje waar in 1948 Willy Loman werd verwekt, de fictieve hoofdpersoon van het toneelstuk Death of a Salesman. Auteur Arthur Miller, vorige maand 89 geworden, wandelde erlangs met zijn interviewer Alan Yentob voor het onvolprezen BBC-programma Imagine.

Stel u voor: 70 minuten flaneren door het verleden van Amerika's beroemdste toneelschrijver, met aantrekkelijke archiefbeelden, prettige gesprekken en een paar interessante nieuwe inzichten. Aanleiding vormde de wereldpremière eerder deze maand in Chicago van Finishing the Picture, Millers stuk over een overspannen diva, haar toneelschrijvende man, een onverschrokken regisseur en een echtpaar van twee acteercoaches die voor de diva als surrogaatouders functioneren. Met veel moeite proberen ze in Reno, Nevada, de film te voltooien, die door de depressiviteit en andere kuren van de ster ernstig in gevaar komt.

Voor wie alleen het paar Jort Kelder en Georgina Verbaan kent: Amerika's meest vooraanstaande linkse intellectueel van de jaren vijftig was getrouwd met een seksbom, Marilyn Monroe. De opnamen van haar laatste film, John Hustons The Misfits (1960), waren een drama, mede door de aanwezigheid van de door Miller gehate Lee en Paula Strasberg, oprichters van de Actors Studio.

Yentob noemt Finishing the Picture `burlesk', in tegenstelling tot het `kille' stuk dat Miller direct na Monroe's zelfmoord in 1962 aan hun huwelijk wijdde, After the Fall, met daarin de claus: ,,Een zelfmoord doodt twee mensen, daar is het voor bedoeld.'' De meeste recensies van Finishing the Picture waren niet erg enthousiast, al bewondert iedereen Millers werklust en continuïteit.

Miller tegen Yentob: ,,Praktisch mijn hele generatie is weg, en de mensen die er nog waren leken vooral te dutten.'' Het valt inderdaad moeilijk voor te stellen dat Miller toezag hoe de Grote Depressie de carrière van zijn vader vernietigde, in 1948 met Death of a Salesman `een tijdbom onder de Amerikaanse Droom' legde, in 1983 bij zijn regie van hetzelfde stuk in China moest constateren dat het ook over de Culturele Revolutie had kunnen gaan en in het seizoen 2004/2005 zes voorstellingen van verschillende van zijn stukken in première ziet gaan.

In Finishing the Picture wordt verwezen naar de stembusstrijd tussen Kennedy en Nixon, nu zat Miller op de bank te kijken naar Bush en Kerry. Voor alle vier én voor Joesjtsjenko en Janoekovitsj gaat Millers typering op: ,,Het presidentschap is de prijs voor de acteur die het best de rol van president weet te spelen.''

Wie het best de rol van de moreel hoogstaande politicus speelt, wint de volgende verkiezingen. Wouter Bos is een kandidaat, nu hij wetgeving suggereert tegen een ieder die zijn vijand `sterf de moord!' toewenst. En het hele roofdierenverblijf stort zich op één moslim, achter wiens ogen interviewer Andries Knevel dinsdag iets zag gloeien dat hij `als journalist' niet kon laten lopen.