Een fatale bestelling

Als de 14-jarige Emmett Till uit Chicago in 1955 op bezoek gaat bij familie in een poststadje in Mississippi, waarschuwt zijn moeder hem nog: ,,Als je een blanke vrouw ziet lopen, ga dan voor haar opzij, kijk haar zelfs niet aan.'' In de Mississippi-delta zijn midden jaren vijftig al honderden Afro-Amerikanen gelyncht, nadat ze zich op enigerwijze met blanke vrouwen inlieten.

De documentaire The Murder of Emmett Till vertelt hoe Emmetts bezoek aan ,,de meest zuidelijke plek op aarde'' ook deze donkere Amerikaan noodlottig wordt. Hij zou bij de plaatselijke kruidenier hebben gefloten naar een vrouwelijke, blanke winkelbediende, waarna hij wordt ontvoerd, mishandeld en vermoord.

Regisseur Stanley Nelson schetst de nasleep van deze geruchtmakende moord aan de hand van archiefbeelden, afgewisseld met interviews met betrokkenen. Emmetts moeder, Mamie Till, vertelt waarom ze Emmett in een open kist liet opbaren in een kerk in Chicago. Dat 50.000 mensen kwamen kijken, van wie een vijfde bij het zien van zijn zwaar verminkte lichaam flauw viel. Ze zou later een belangrijke aanjager van de burgerrechtenbeweging in de VS worden.

De rechtszaak tegen de twee blanke mannelijke verdachten van de moord trekt na de wake de aandacht van de buitenlandse en noordelijke pers. Die verbaast zich over het racisme en de segregratie in het zuiden. De vrijspraak door een blanke, mannelijke jury is echter geen verrassing. De bekentenis van de twee mannen, een paar maanden na hun vrijspraak, is een schandaal. Een telegram waarin Mamie Till president Dwight Eisenhower oproept de zaak te heropenen blijft evengoed onbeantwoord.

Dat Nelson met deze boeiende film niet zomaar oude koeien uit de sloot haalt bleek afgelopen mei. Nadat boeken en documentaires als deze nieuwe feiten over mogelijke medeplichtigen naar buiten brachten, besloot het ministerie van Justitie de zaak te heropenen. In een reactie noemde de Democratische presidentskandidaat Kerry de heropening destijds ,,een geweldige vooruitgang''. Bovendien, voor wat het een halve eeuw na dato waard is: Emmett heeft, volgens nieuwe getuigen, nooit gefloten naar de vrouw. Hij stotterde alleen toen hij bij haar bestelde.

The murder of Emmett Till, VPRO, Ned.3, 0.15-1.15u.