Britten eren postduif en glimworm (Gerectificeerd)

In Londen is gisteren een monument onthuld voor heldhaftige dieren. Dat gebeurde door prinses Anne, een verwoed vossenjaagster.

Britse honden en poezen worden deze kerst voor 360 miljoen euro verwend met extra eten, speelgoed en feestkleding. De vos heeft na zevenhonderd jaar vogelvrijheid intussen ook bijna de status van huisdier gekregen. Maar over de berg van elf miljoen batterijkalkoenen die met kerst door Britse keelgaten verdwijnen, hoor je weer heel weinig.

De dubbelzinnigheid in de omgang van Britten met hun dieren is er niet minder om geworden na de plechtige onthulling, gisteren, van een monument in Londen om alle dieren te eren die in oorlogen het leven hebben gelaten. Het monument, aan Park Lane, bestaat uit een zandstenen reliëf met onder meer olifanten, kamelen, dolfijnen en duiven, en vier bronzen standbeelden: een paard, een hond en twee muilezels, beladen met de onderdelen van een kanon. Op het reliëf staan zelfs de vuurvliegjes die in de loopgraven van Ieper als noodverlichting dienden. ,,Ze hadden geen keuze', is in het steen gebeiteld.

Als lastdier, boodschapper of speurneus deden ze wat hun militaire baasjes ze vroegen en lieten er niet zelden het leven bij. In de Eerste Wereldoorlog stierven acht miljoen paarden door kogels, ziekte en uitputting. Van de postduiven die Britse piloten een oorlog later meenamen om na een noodlanding gevonden te kunnen worden, overleefde een fractie. Mary of Exeter was zo'n duif. Ze vloog talloze missies en bereikte een paar keer zwaargewond Britse bodem, na te zijn aangevallen door de haviken die de Duitsers bij Calais lieten rondvliegen. In 1945 kreeg ze ,,for outstanding war service' de Dickin Medal, evenknie van het Victoria Cross, de hoogste militaire eer.

Die medaille is zestig keer toegekend, voor het laatst aan Buster, een cocker spaniel die vorig jaar in Irak een geheime wapenopslag vond. Hij kon gisteren bij de onthulling aanwezig zijn, omdat hij een dag vrij had gekregen van zijn huidige post in Noord-Ierland. Zijn naam staat in het zandsteen gegraveerd, met die van de andere gedecoreerde dieren. Zoals Simon, de kater die het moreel redde aan boord van HMS Amethyst, een oorlogsschip dat tijdens de Boxer-opstand van 1900 aan de Chinezen ontsnapte over de rivier de Jangtse. En de hond Rob die met de SAS twintig parachutesprongen maakte achter de linies. Plus de snuffelhonden Beauty en Peter, die in Londen mensen onder het puin van de Blitz haalden. En de politiepaarden Regal en Upstart. Allemaal helden.

Of niet? ,,Ik weet niet zeker of je een dier een held kunt noemen', zei David Backhouse, ontwerper van het monument. Waarmee hij raakte aan wat Socrates en generaal Nicias in Plato's Laches al bezighield: de vraag of vrije wil en kennis het verschil bepaalt tussen moed en het ontbreken van vrees. In Park Lane werd gisteren vertederd gelachen en met zakdoeken gebet. Weinigen vroegen zich af of een postduif laf kan zijn, of een hond kan deserteren, of het erger is een paard naar de slager te sturen dan het door niemandsland te jagen. Of de glimworm die de soldaat bijlicht heldhaftiger is dan de rat die zijn rantsoen steelt. En waarom er geen medaille is voor kerstkalkoenen.

Prinses Anne, een verwoed vossenjaagster, opende het monument door een vlucht duiven los te laten. Haar twee pitbulls, Dottie en Florence, ontbraken. Mogelijk waren ze juist bij de dierenpsycholoog, waartoe een rechter haar verplichtte nadat de twee in het park van Windsor Castle kinderen hadden aangevallen. Alleen zo kon de prinses voorkomen dat haar honden afgemaakt moesten worden, aldus de rechter. Hun gedrag was niet de schuld van de dieren zelf, maar ,,van hun omgeving'.

Rectificatie

Kater Simon

In het artikel Britten eren postduif en glimworm (25 november, pagina 5) staat dat de kater Simon postuum is gedecoreerd omdat hij het moreel redde aan boord van een Brits oorlogsschip tijdens de Boxer-opstand in 1900. Simon verdiende zijn medaille tijdens het Jangtse-incident in 1949.