`Air France heeft nog te veel vet op de botten'

Air France-KLM doet het beter dan menigeen had verwacht. Ondanks eigen lof spaart de kleine partner de grote partner niet.

De eerste lunch van de top van Air France bij KLM in Amstelveen kwam natuurlijk als een schok. Broodjes en een glaasje melk. De bestuursvoorzitter van Air France, Jean-Cyril Spinetta vertelde gisteren met smaak over het voorval, na de fusie op 4 mei. En tot zijn tevredenheid schikte de Nederlandse dochter zich daarna naar de mores van de Franse moeder. ,,We krijgen nu een echte lunch, met wijn.'' Leo van Wijk, topman van KLM, pareerde in stijl: ,,Ook op dit punt heeft KLM het meeste baat gehad bij de fusie.''

Met hun pas de deux reageerden Spinetta en Van Wijk, respectievelijk eerste en tweede man van de holding Air France-KLM, gisteren op de vraag naar cultuurconflicten binnen de nieuwbakken onderneming. Dat gebeurde bij de presentatie van de eerste halfjaarcijfers in Parijs. Ja verschillen zijn er, maar ze zijn overbrugbaar en hebben geen invloed op de bedrijfsvoering, zo is de boodschap.

Na de aankondiging, vorig jaar september, van de overname van KLM door Air France, vreesden analisten en beleggers dat `cultuurverschillen' de combinatie wel eens konden opbreken. Dat gevaar is, vooralsnog, bezworen. Van Wijk: ,,We hebben een vliegende start gemaakt. De eerste commerciële resultaten van onze samenwerking liegen er niet om. KLM weet wat samenwerking is en we hebben goede ervaringen op dit gebied, zoals met Northwest Airlines en slechte, met Alitalia. Met Air France hebben we onze doelstellingen ruimschoots overtroffen en de kritiek vooraf was dus niet terecht.''

De integratie van de operaties van Air France en KLM gaat volgens hem beter dan iedereen had verwacht, ook binnen het bedrijf zelf. Een woordvoerder van KLM voegt eraan toe dat critici ,,beren op de weg zagen die er niet waren''. Cultuurverschillen, als ze er al waren, spelen geen rol, de integratie binnen het bedrijf verloopt soepel. De KLM-woordvoerder: ,,We zijn allemaal Europeanen. Met een Aziatische partner was het misschien moeizamer verlopen. Ook op onze locaties in het buitenland verloopt de samenwerking voorspoedig. Johannesburg is binnenkort de eerste stad waar de kantoren van Air France en KLM worden samengevoegd.''

De rationalisatie van het netwerk levert veel besparingen op. Air France heeft routes van KLM overgenomen, zoals naar Caracas; KLM kreeg het alleenrecht op een aantal bestemmingen van Air France, waaronder Manila. Ook in de vrachtdivisie nemen de twee dochters van de holding uit een oogpunt van efficiëntie veel lading van elkaar over.

Intussen schuwt Van Wijk kritiek op Air France niet. De Franse tak van de holding moet productiever worden, vindt hij: ,,Bij de Fransen zit nog te veel vet op de botten. Ze zullen moeten snijden in hun kosten.'' Het probleem ligt niet bij het management, dat de noodzaak wel inziet, zegt Van Wijk, maar bij het personeel en de bonden. ,,De werknemers van Air France hebben altijd gedacht: wij zitten in een staatsonderneming, ons kan niets gebeuren. Die houding moet veranderen.'' Spinetta heeft het probleem inmiddels onderkend. KLM is effectiever dan Air France, van de Nederlandse dochter kunnen de bestuurders in Parijs nog iets leren.

Van Wijk: ,,Wij hebben in 2003 ongelooflijk gesaneerd om de kosten te drukken. In 2006 zullen we de beoogde besparingen van 650 miljoen euro hebben bereikt. We kunnen nog meer besparen: zoals op inkoop en e-ticketing. Op Schiphol heeft het zelf inchecken een grote vlucht genomen, veel sneller dan we dachten. Over twee jaar gemeten hebben we nu al 130 miljoen bespaard door e-ticketing, waardoor de distributie- en personeelskosten scherp zijn gedaald.''

KLM had het `voordeel' dat er vorig jaar een burning platform was, aldus Van Wijk: er werd verlies geleden, dus de noodzaak van sanering was urgent. ,,Air France leed de afgelopen jaren geen verlies. En zonder dat heb je in de Franse samenleving geen draagvlak voor verandering.''

Spinetta benadrukte gisteren dat integratie ook zijn grenzen kent; binnen de holding wordt niet gestreefd naar een uniform product, op dat punt blijven de `cultuurverschillen' bestaan. ,,Wij zijn één groep, met twee maatschappijen en twee merken, Air France en KLM.'' Zo blijft het hogere marktsegment (eerste klas passagiers) het domein van Air France, KLM houdt vast aan alleen economy class en business class.

Ook de karige service aan boord bij KLM steekt af tegen de uitgebreidere maaltijden van Air France. Op Europese vluchten krijgen passagiers van KLM in economy class één broodje met jus d'orange en hebben ze de keus uit koffie, thee of water. Verder niets. Air France blijft bij het aanbieden van frisdrank en alcoholische dranken.

Volgens Van Wijk is op de Nederlandse markt het verschil tussen `traditionele' en `low cost' passagiers weggevallen. ,,Iedereen wil nu een lage ticketprijs. We zitten in de spreidstand: als wij niet met een goedkoop product komen, gaan de klanten naar een ander'', zegt hij. ,.De reisinkopers voor grote bedrijven manen ons de prijzen laag te houden; service aan boord vinden ze niet van belang. Dus een sobere lunch zonder wijn. En ook geen plateautje met kaas en whisky 's avonds.''