`Ik vind het moeilijk om nee te verkopen'

Hoe combineren mensen hun werk en privé-leven? Deel 6 in een serie: acteur Gijs Scholten van Aschat. ,,Mijn werklust leidt zo nu en dan tot aanvaringen.''

U bent verbonden aan toneelgezelschap Orkater, u speelt in tv-series en films, schrijft toneelstukken en spreekt documentaires en commercials in. Hoe combineert u al die zaken?

,,Het is meestal hollen of stilstaan. Ik zit nu in een tamelijk rustige periode, waarin ik werk aan het toneelstuk De kortste eeuw voor Orkater. Soms slipt daar een toneeloptreden tussendoor, maar de afgelopen maanden ging hier de meeste tijd inzitten. Van februari tot en met april volgend jaar ziet mijn werkzame bestaan er weer heel anders uit. Dan repeteer ik overdag en sta ik 's avonds op de planken. Ik vrees dat mijn gezin in die maanden weinig van mij te zien krijgt.''

Dat moet tot klachten leiden.

,,Ik kan niet ontkennen dat mijn werklust zo nu en dan tot aanvaringen leidt. Toch proberen mijn vrouw en ik duidelijke afspraken te maken. We strepen dagdelen weg in onze gezamenlijke agenda om leuke dingen te doen. Uit eten, een tentoonstelling bezoeken – dat soort dingen.''

`Na een avond spelen ben ik de saaiste man van de wereld', merkte u ooit op. Denkt uw vrouw daar ook zo over?

,,Het is waar dat ik na thuiskomst tot weinig in staat ben. Ook de volgende dag moet ik er alles aan doen om mij op te laden voor de volgende voorstelling. Ik ben er met mijn lijf, maar mijn hoofd zit elders. Dat is soms best frustrererend voor mijn vrouw, temeer omdat zij van anderen altijd te horen krijgt dat haar man `zo energiek' is. Bij dreigende conflicten hebben we een stevig gesprek. Dat helpt.''

Uw vrouw werkt?

,,Ja, Judith werkt sinds twee jaar in een galerie. Begin volgend jaar neemt ze die galerie over, waardoor ze minder thuis zal zijn. Hoe we onze banen gaan combineren? Geen idee, het zal ongetwijfeld lastig worden. Aan de andere kant: onze kinderen zijn op een leeftijd dat ze geen oppas meer nodig hebben. Het lost zich vanzelf wel op.''

Geldt dat ook voor het huishouden?

,,Ja, want daar zijn we vrij gemakkelijk in. Nu eens doe ik de boodschappen, dan zij weer. Ik kook meestal op de dagen dat ik niet speel. Als we beiden een vrije dag hebben, slaan we voor een paar dagen spullen in. Toch is mijn vrouw meer tijd aan het huishouden kwijt, dat wil ik best toegeven.''

Stel, u bent aan het schrijven en een van uw kinderen stormt binnen. Wat doet u?

,,Dat gebeurt regelmatig en de ene keer reageer ik beter dan de andere. Soms gebruik ik het als een excuus om een pauze in te lassen. Maar het komt ook voor dat ik schreeuw `en nu allemaal eruit!' Om dat soort momenten voor te zijn zet ik keihard muziek aan, dan weten ze dat ze weg moeten blijven. Of ik duik een weekje onder in Brabant. Daar is het ontzettend stil en kan ik door niemand gestoord worden.''

Ronald Klamer, de leider van Het Toneel Speelt, zei ooit over u: `Er zit geen rem op die man.'

,,Klamer heeft gelijk. Ik heb de neiging om me met van alles en nog wat te bemoeien. Mijn ogen zijn groter dan mijn maag. Ook vind ik het moeilijk om nee te verkopen aan mensen. Daar baal ik van, maar ik heb het kennelijk niet in me om er iets aan te veranderen.''

U bent freelancer en genereert ook het grootste deel van het inkomen thuis. Ligt u daar wel eens van wakker?

,,Niet echt. Ik kan me wel zorgen maken als een project niet doorgaat. Zo had ik met Paul Verhoeven afgesproken dat ik een rol zou spelen in zijn nieuwe film Zwartboek. Dat ging op het laatste moment niet door en dan weet ik dat er twee maanden salaris down the drain gaan. Ter compensatie heb ik toen alle opdrachtgevers aangeschreven bij wie ik rekeningen had uitstaan. Dat gaf rust. In tijden van relatieve schaarste ben ik trouwens wat kriegeliger dan anders. Als mijn kinderen urenlang bellen naar vriendjes en vriendinnetjes met mobiele telefoons, dan ben ik niet te houden.''

Zijn er dingen waar u te weinig aan toekomt?

,,Heel véél dingen. Ik zou meer willen schrijven. Niet schrijven onder druk, met een vooropgezet doel, maar gewoon, omdat ik daar gelukkig van word. En als ik de tijd had zou ik meer poëzie lezen. Ik heb onlangs het verzamelde werk van de Poolse dichteres Wislawa Szymborska gekocht. Voor 10 euro, al die mooie zinnen en prachtige gedachten! Gedichten lezen heeft op mij een heilzame werking.''

Volgende week in de serie `balans': kunstenares Gerti Bierenbroodspot.