Huilende wolven en gillende keukenmeiden

Het is bijna vijf jaar geleden dat Maurice de Hond de natie opriep te ontwaken. De internetondernemer koos het zekere voor het onzekere en liet thuis zijn bad vol met water lopen in afwachting van de millenniumwisseling. De Hond bevond zich in goed gezelschap. Ex-president Jan Timmer van Philips waarschuwde destijds ook al maandenlang voor de mogelijke gevolgen van verouderde software voor de samenleving.

Adem inhouden en hamsteren was het gevolg. Maar de gevreesde chaos bleef uit.

De oplopende spanning rond het nieuwe internationaal boekhoudregime zorgt op dit moment voor vergelijkbare taferelen. Goed, de samenleving is niet direct in gevaar, maar het gevreesde onbegrip op de financiële markten kan zich in de doemscenario's vertalen in beursonrust en schade voor de economie.

Wat is er aan de hand? Met ingang van 1 januari 2005 moeten alle beursgenoteerde ondernemingen uit de Europese Unie hun cijfers rapporteren volgens een nieuwe boekhoudstandaard. Iedere lidstaat heeft nu nog zijn eigen boekhoudregels waardoor de winst van een bedrijf uit Frankrijk in Duitsland een verlies kan zijn. Met IFRS worden de resultaten beter internationaal vergelijkbaar.

Maar de inhoud van de nieuwe regels en de rap naderende introductie zorgen voor paniek. Ondernemingen moeten hun bezittingen en schulden straks tegen marktwaarde rapporteren. Papieren groei als de waardestijging van een pand dient direct – alsof de winst gerealiseerd is – in de resultaten te worden verwerkt. Gevolg: de balans en winst- en verliesrekening worden net zo grillig als een beurskoers. Zullen beleggers straks wel kunnen heenkijken door alle zwiepers die de bedrijfswinsten gaan maken?

Kredietbeoordelaars waarschuwen voor onduidelijkheid in de nieuwe regels. Accountants waarschuwen dat bedrijven er nog niet klaar voor zijn en schorsing van hun beursnotering riskeren. Consultants waarschuwen dat analisten er niets van begrijpen en toezichthouders waarschuwen dat accountants de transitie onderschatten.

De partijen die waarschuwen zijn vaak degenen die het meest verdienen aan de IFRS-operatie, net als de automatiseerders tijdens `Y2K'. En succes verzekerd. De chaos die vijf jaar geleden uitbleef werd door de paniekzaaiers als argument gebruikt dat alle waarschuwingen dus niet voor niets waren geweest. Het is als de reiziger die om de kilometer een stuk vlees uit de trein gooit teneinde de wolven op afstand te houden. Vreemd, er zijn hier toch geen wolven? Inderdaad, ziet u wel dat het werkt.