Een kerstman op wie kinderen plassen

Kerstfilms zijn meestal sentimenteel, voorspelbaar en moralistisch. Terry Zwigoffs Bad Santa is dat, zoals de titel al suggereert, niet. Voor menig kersthater zal het in de film gebezigde grove taalgebruik en de ferme niet politiek correcte uitspraken heerlijk om te horen zijn.

Billy Bob Thornton speelt Willie T. Stokes, een alcoholische, cynische en uitgebluste midveertiger met een groot talent voor schelden. Zodra hij zijn mond opendoet, rolt er automatisch een belediging uit. Toch is hij elk jaar enkele weken kerstman in een winkelcentrum. Dan blaft hij kinderen af die bij hem op schoot gaan zitten. Soms plassen ze op hem of niezen in zijn gezicht. Om dat allemaal te kunnen velen slaat Stokes behoorlijk wat drank achterover. (Een wodkafabrikant waarschuwt dan ook op de aftiteling niet hetzelfde te doen.)

Er moet een reden zijn waarom Willie deze vernedering elk jaar weer ondergaat. Zoals hij in een voice-over meedeelt, is hij eigenlijk een brandkastenkraker, het enige wat hij van zijn vader heeft geleerd. Samen met een dwerg, die de elf speelt als ze tijdens de kerstdagen in het winkelcentrum vertoeven, kraakt hij de kluizen van grote warenhuizen. Jaar in, jaar uit. In de maanden tot de volgende kerst verdrinkt Willie al zijn gestolen geld.

Niet alleen Willie is een `larger than life'-personage. Iedereen in Bad Santa wordt lekker overdreven geportretteerd. Ondanks zijn lengte is de dwerg nog scherper van tong dan Willie. De burgerlijke en moralistische winkelmanager, de laatste rol van John Ritter, is zeer geestig, evenals de winkeldetective die de hele dag in zijn kantoor zit en niets onderneemt tegen Willie en zijn kornuiten. Als Willie in vol ornaat een dikke vrouw in de pashokjes van achteren neemt en de winkelmanager hem wil ontslaan `stel je voor dat kinderen dat zien, een copulerende kerstman' wuift de detective dat bezwaar weg.

Ook de bijfiguren, een jonge vrouw die erotisch geobsedeerd is door de kerstman en een zielige, dikke jongen, worden vet aangezet. Toch blijven de personages, hoe overdreven of onsympathiek ook, altijd mensen. Dat is regisseur Zwigoff, maker van Ghost World, een film over twee tienermeisjes die bewust nu eens níet `cool' willen zijn, en een documentaire over striptekenaar Robert Crumb, wel toevertrouwd.

Dat het eind van de film toch een klein beetje zoet aandoet, deert niet. De familie die dan tegen wil en dank ontstaat is, net als de film zelf, verfrissend anders. Laat de feestdagen maar komen.

Bad Santa. Regie: Terry Zwigoff. Met: Billy Bob Thornton, Billy Cox, Bernie Mac, Lauren Graham, John Ritter, Cloris Leachman. In: 41 bioscopen.