`Vrijgeven van huren leidt niet tot nieuwbouw'

Onder huurders bestaat veel onrust over de plannen van minister Dekker om een kwart van de huurmarkt vrij te laten. Ook de Kamer bereidt zich voor op verzet.

Op de markt voor huurwoningen krijgen verhuurders het straks meer voor het zeggen. Vooral op het gebied van de prijzen. Minister Dekker (VROM, VVD) wil vanaf 2006 van circa 750.000 woningen de hoogte van de huren steeds meer overlaten aan de verhuurders. De plannen van Dekker, die afgelopen vrijdag bekend werden gemaakt, zorgen voor veel onrust bij huurders. Zij verwachten straks de huur van hun woning niet meer te kunnen betalen. Ook in de Tweede Kamer is veel verzet. De PvdA en andere oppositiepartijen zijn tegen, maar ook het CDA, de grootste regeringspartij, heeft nogal wat bedenkingen.

Dekker wil de huursector hervormen omdat de kwaliteit van het woningaanbod verbeterd moet worden. Op dit moment bestaat ongeveer de helft van de zes miljoen woningen in Nederland uit huurpanden. Een groot deel hiervan bevindt zich aan de onderkant van de markt. Door verhuurders (veelal corporaties) de mogelijkheid te geven om hogere huren te vragen, zullen er – zo denkt Dekker – meer huurhuizen gebouwd worden voor mensen met midden- en hogere inkomens. ,,Het kabinet wil de huurprijs meer marktconform laten worden om een betere verhouding tussen de vrije en de gereguleerde markt te realiseren'', zei Dekker vrijdag tijdens de presentatie van haar plannen. Van de drie miljoen huurwoningen vallen er nu slechts 150.000 in de vrije sector. ,,Ik wil dat aantal optrekken naar 750.000 woningen met een vrije huur'', aldus Dekker.

De Kamerfractie van het CDA heeft gemengde gevoelens over het plan om een kwart van de huurmarkt vrij te maken. ,,Driekwart van de huurders krijgt te maken met een gematigde stijging van de huren. Voor lange tijd. Dat is alvast winst'', zegt CDA-Kamerlid Van Bochove. Om er kritisch op te laten volgen: ,,Moet je wel liberaliseren in een zo overspannen markt? Als er niet voldoende wordt bijgebouwd komen we in grote problemen, dan is doorstroming onmogelijk''.

Ook in het kabinet maakte het CDA zich de afgelopen tijden zorgen over het effect van de liberaliseringsplannen van hun VVD-collega. Dekker had de presentatie van haar plannen al twee keer eerder aangekondigd, maar moet dit steeds uitstellen omdat een aantal (CDA)-ministers het nodig vond om nog eens goed te kijken naar de directe gevolgen van haar beleid voor de inkomens. Ook werden er in het kabinet kritische vragen gesteld over een belangrijk uitgangspunt voor de hervorming, namelijk dat de corporaties het geld van de hogere huren nodig zouden hebben voor de bouw van meer woningen die bovendien beter en gevarieerder moeten zijn. Moeten niet eerst de tegoeden van de corporaties worden aangesproken, vroegen de ministers zich af.

Ook Tweede-Kamerlid Depla (PvdA) twijfelt aan de geldnood van de corporaties. Volgens hem loopt het gebundelde vermogen van deze organisaties de komende vijf jaar op tot dertig miljard euro. ,,Waar is het optimisme op gebaseerd dat vrijgeven van de huren tot meer nieuwbouw leidt? Het geld is er wel maar wordt nu al niet gebruikt om te bouwen'', zegt Depla. Volgens hem is het vrijgeven van de huren voor duurdere woningen niet ingegeven door het streven naar meer kwaliteit: ,,De enige reden voor dit beleid is de bezuiniging die Dekker waar moet maken''. CDA'er Van Bochove erkent het belang hiervan: ,,Geen misverstand, de bezuiniging speelde een belangrijke rol. Anders zou de huursubsidie met 20 euro per maand naar beneden gaan''.

Minister Dekker heeft over haar plannen al overeenstemming bereikt met Aedes, de koepelorganisatie van de woningcorporaties. In ruil voor de hogere huren na 2006 gaan de corporaties een deel van de kosten voor de huursubsidie betalen. Te beginnen met 250 miljoen euro per jaar. Dekker heeft dat geld – door haar bestemmingsheffing genoemd – hard nodig om de bezuiniging die vanuit het kabinet is opgelegd waar te maken. Dekker wil de afspraken over de bestemmingsheffing vastleggen in een convenant, dat begin volgend jaar moet worden gesloten. Komt dat convenant er niet, bijvoorbeeld omdat niet alle corporaties zich achter het liberale beleid scharen, dan wil de minister de bijdrage wettelijk afdwingen, zo blijkt uit haar nota.

Dekker wil de vrije markt zijn intrede laten doen in wijken waar de gemiddelde waarde van de huizen ligt tussen de 100.000 en 130.000 euro. Daarbij kijkt zij naar de waarde van de huizen zoals die door de gemeenten wordt vastgesteld in het kader van de Wet Onroerend Zaak Belasting (WOZ). In deze gebieden mogen de huren van de minister vanaf 2006 omhoog met het inflatiepercentage plus 2 procent. In 2007 mag de inflatie plus drie procent worden berekend, een jaar later plus 3,5 procent en in 2009 plus vier procent. Daarna mogen de verhuurders de huren zelf volledig bepalen.

Volgens de PvdA zal het plan van Dekker ertoe leiden dat grote delen van de woningmarkt niet meer toegankelijk zijn voor mensen met lagere inkomens. De PvdA-fractie heeft voor de vier grote steden in kaart gebracht wat de effecten zijn van de maatregel. Vooral in de betere buurten, de Vinex-wijken en in de (rustige) randgemeenten gaan volgens de PvdA de huren omhoog. Depla voorziet dat het nieuwe huurbeleid gaat leiden tot segregatie in de samenleving.

De Nederlandse Woonbond heeft berekend dat vooral de middeninkomens de rekening gaan betalen. ,,Binnen enkele jaren zijn deze huurders gemiddeld eenderde van hun netto inkomen kwijt aan de kale huur'', aldus de Woonbond. ,,Een grote groep ontvangers van huursubisidie zal minstens twintig procent meer kwijt zijn aan de huur terwijl tegelijkertijd nog op de subsidie wordt bezuinigd'', aldus de Woonbond.