Parlement bijeen in spoedzitting

Tienduizenden demonstranten zijn vanochtend opgetrokken naar het parlement in Kiev. Daar zou vanmiddag een spoedzitting plaatsvinden over de omstreden verkiezingsuitslag.

De Oekraïense presidentskandidaat Viktor Joesjtsjenko eist dat de verkiezing van zijn rivaal Janoekovitsj tot president ongedaan wordt gemaakt omdat er op grote schaal zou zijn gefraudeerd.

Gistermiddag riep de centrale kiescommissie van Oekraïne de pro-Russische premier Viktor Janoekovitsj onverwachts snel tot winnaar uit met ruim 49 tegen 46 procent van de stemmen. Janoekovitsj verscheen gisteren op televisie. Hij riep Oekraïne op zich nu te verenigen en hekelde ,,politici die mensen op de barricades brengen''.

Een woordvoerder van de oppositie zegt dat Joesjtsjenko er nu op aanstuurt via het parlement een nieuwe centrale kiescommissie te benoemen. Via de rechtbank wil het de uitslag in de oostelijke regio's Donetsk en Loegansk ongeldig verklaren. Sommige districten daar kenden een opkomst van 99 procent of meer. De rol van de zestig communistische parlementariërs is vitaal, maar zij houden zich tot dusver neutraal.

De westelijke steden Lvov en Ivanko-Frankivsk en de hoofdstad Kiev erkennen Janoekovitsj niet als president. Namens Joesjtsjenko beloofde gisteren een spreker om in het westen – ,,dat we in feite al controleren'' – alle staatsorganen over te nemen. ,,Regio voor regio, district voor district, tot heel Oekraïne de Europese vrijheid heeft.''

Enkele bussen met aanhangers van premier Janoekovtisj uit diens oostelijke bolwerk Donetsk arriveerden gisteren in de hoofdstad. Ze wilden het gebouw van de centrale kiescommissie verdedigen. ,,De fascisten gaan deze uitslag niet stelen'', aldus een betoger, gekleed in het blauw-wit van Janoekovitsj.

Het aantal betogers op het Onafhankelijkheidsplein van Kiev zwol gisteren aan tot ruim honderdduizend. De Kresjtsjatik, Kievs centrale boulevard, veranderde in een langgerekt tentenkamp. Vannacht trotseerde een duizental studenten buiten de vrieskou, vanochtend zwol de menigte weer aan tot ruim honderdduizend.

De Russische spindoctor Gleb Pavlovski voorspelde gisteren dat het parlement zich vandaag met de oppositie zal verenigen. ,,Dan hebben we een zeer explosieve situatie met twee machtscentra in de hoofdstad en de een confrontatie tussen de regio's van Oekraïne. Want het oosten gaat niet gewoon staan toekijken.''

In deze situatie is de positie van de zittende president Koetsjma cruciaal. Hij heeft nog altijd de macht in handen en hield tijdens de campagne enige afstand van zijn beoogde opvolger Janoekovitsj. Sinds hij zaterdag op tv verklaarde een ,,ondemocratische revolutie'' niet te tolereren, zwijgt Koetsjma.

Een veelgenoemde optie is dat een van de kandidaten de steun van het parlement krijgt, waarna het een grondwetshervorming doorvoert die de presidentiële macht uitholt ten gunste van het parlement. Koetsjma probeerde afgelopen lente zo'n grondswetswijziging al door de Verchovna Rada, het Oekraïense parlement, te loodsen. Toen kwam dat voorstel twee stemmen tekort. Koetsjma blijft zo ook na zijn aftreden een machtsfactor: met hem verbonden oligarchenfracties hebben een sterke machtspositie in het parlement.