Het beeld

Beide overwinnaars van de verkiezingen in Oekraïne heten Viktor, maar aan hun achternamen moeten diverse televisieprogramma's nog even wennen. Joesjtsjenko, de goeie, dat lukt na enige oefening, maar de kwaaie heet Jankulovski in de ondertitels van TerZake (Canvas), Jakoenovitsj bij Peter d'Hamecourt in het NOS Journaal en – correct – Janoekovitsj in het RTL Nieuws.

Ik had me voorbereid op een spannende nachtelijke ontknoping op het Onafhankelijkheidsplein van Kiev, zo ongeveer als bij de belegering van het Witte Huis in Moskou (1991), maar zelfs CNN liet het afweten, nu het volk in opstand komt tegen verkiezingsfraude in het zevende land van Europa (zesde, zonder Turkije).

Al zappend bleef ik hangen bij Newsnight (BBC2), dat in tegenstelling tot zijn epigoon Nova (Ned.3) wel aandacht had voor het buitenland, maar even parochiaal opende met een binnenlandse kwestie. Jeremy Paxman, de Jeroen Pauw van Newsnight, was een dag op verkiezingstournee geweest met de Conservatieve oppositieleider Michael Howard in Cornwall. Paxman zat dezelfde avond weer te presenteren, terwijl onze JerPa, net als Clairy Polak, al een tijdje zoek is (ziek? vakantie? op cursus?), overigens geruisloos en voortreffelijk vervangen door Maartje van Weegen en Paul Witteman.

Zo'n BBC-reportage over een knullige politicus in de buitengewesten gaat qua sarcasme verder dan Nova ooit zou durven. Steeds als Howard zijn kiezers toespreekt, zien we in een hoekje van het verregende beeld Paxman lastige vragen stellen of meewarig grijnzen. Daarnaast spreekt hij voorbijgangers aan, die Howard `saai, saai, saai' noemen of zelfs niet weten wie hij is.

Newsnight kan zich deze toon veroorloven, niet zozeer omdat niemand van Michael Howard houdt, alswel doordat Paxman een boven alle partijen verheven autoriteit is, van wie enige paljasserij en pesterij kennelijk geaccepteerd wordt. Wee de minder begaafde anchorman die dit gedrag ongestraft denkt te kunnen imiteren!

Een andere rubriek van Nederland 3 waar men de BBC bewondert is de kunstdocumentaireserie Het uur van de wolf (NPS/VPRO). Ook in de aflevering van gisteren, Tsypkin, een Russische vertelling (VPRO) van Saskia van Schaik, viel de stijl van Arena duidelijk te herkennen. Een goed onderwerp – leven en werk van de door sovjetantisemitisme getroffen auteur-arts Leonid Tsypkin (1926-1982) – werd smaakvol en serieus gefilmd (door Hans Fels), met enigszins gemaniëreerde overvloeiers van soms wel drie of vier soorten beeld: oorspronkelijke, Russische flarden tekst uit Tsypkins in samizdat verschenen roman Zomer in Baden-Baden, archiefbeelden uit de Tweede Wereldoorlog, een close-up van zijn ogen, sfeeropnamen van een bos, afgewisseld met fragmenten uit een speelfilm naar Dostojevski's De speler. Het grootste verschil met Arena is de strenge, zo niet humorloze toon.

Een verdienstelijke navolging van Arena of Newsnight is altijd beter dan een programma gemaakt door mensen die nooit naar de BBC kijken.