De laagste zorgpremie

Prijzen vergelijken is gemakkelijker dan het onderzoeken van de kwaliteit van producten. Dat is al het geval bij de aanschaf van een computer, maar geldt zeker voor de keuze van een zorgverzekeringspakket. Het kabinet wil dat alle burgers vanaf 2006 hun zorgpakket en hun verzekeraar kunnen kiezen, want dan moeten de ziekenfondsen zijn opgeheven. Iedere Nederlander heeft recht op hetzelfde basispakket, ongeacht zijn leeftijd of gezondheidstoestand. Waarschijnlijk kan hij de keuze niet meer aan zijn werkgever overlaten, want voor hem wordt het minder aantrekkelijk om een collectief contract voor de werknemers af te sluiten omdat hij geen speciale kortingen meer krijgt. Verzekeraars zijn weliswaar gebonden aan een vast basispakket, maar kunnen concurreren in prijs, de extra's en in de geboden zorg. Dit plan is een uniek experiment, dat nog nergens anders is vertoond in een branche waar in Nederland vorig jaar 45 miljard omging.

Omdat het voor een leek vrijwel ondoenlijk is zorgverzekeringspakketten op hun merites te beoordelen, kijken de meeste burgers alleen naar wat het kost. Driekwart van de respondenten zou overstappen als een verzekeraar hetzelfde pakket en dezelfde kwaliteit voor minder geld biedt, zo blijkt uit een Nipo-peiling, uitgevoerd in opdracht van NRC Handelsblad. De vraag is hoe de burger beoordeelt of de kwaliteit van een goedkoper pakket hetzelfde blijft. Verzekeraars experimenteren met dure meetsystemen, maar die zijn waarschijnlijk niet vol te houden als er prijsstunters opduiken. De burger moet er maar uit wijs worden, voorzover hij daar tijd voor wil nemen. De kwaliteit van een pakket bewijst zich meestal pas later. Een homecomputer wordt thuis meteen geïnstalleerd en aangezet, maar een verzekerde hoopt gezond te blijven en zo min mogelijk gebruik te maken van zijn pakket. De klant moet voorzien in welke mate hij een beroep gaat doen op de zorg.

Als mensen niet ziek zijn, willen ze zo min mogelijk premie betalen, maar als ze eenmaal naar de dokter moeten, verwachten ze zo goed mogelijke zorg. Voor zijn gezondheid heeft de burger veel geld over, voor een premie niet. In Amerika zijn de extra's die bij een uitgekleed basispakket worden verkocht de grote groeimarkt voor de verzekeraars en het resulteert in enorme kostenstijgingen.

Keuzevrijheid is een voordeel van marktwerking, maar heeft weinig zin als de informatie onduidelijk is of ontbreekt. In het huidige stelsel zijn verzekerden met de meeste keuzevrijheid onder verzekeraars het minst tevreden. In de toekomst kan de vrijheid van verzekeringskeuze afbreuk doen aan de vrije keuze van de arts en daar is de patiënt nu juist aan gehecht. De verzekeraar moet meer gaan uitmaken welke arts of ziekenhuis de beste en meest efficiënte zorg biedt voor de patiënt. De patiënt is meestal niet wetenschappelijk geïnformeerd over de keuze van zijn arts, maar het speelt wel een grote rol in zijn tevredenheid over de zorg. Uit de peiling van NRC Handelsblad blijkt dat 93 procent van de Nederlanders tevreden is over zijn zorgverzekering en daar moet de overheid zuinig op zijn. Bij een radicale reorganisatie van de zorg waar geen burger om heeft gevraagd, kan die tevredenheid alleen maar minder worden.