‘De Knorhof is een vrijstaat waar de ME op af moet’

Het geduld van de provincie Gelderland met De Knorhof is op. De 13.000 varkens veroorzaken te veel stank. ,,Een rioollucht, maar dan erger.”

Het witte wasgoed van de familie De Heus wappert aan de waslijn, hoewel het een regenachtige dag is. Het zal wel niet erg hard drogen, zegt mevrouw De Heus, maar ze grijpt haar kans omdat de wind uit de goede hoek waait. Als de wind uit de richting van het varkensbedrijf de Knorhof komt, kan ze wel inpakken. ,,Dan kan ik niets buiten hangen, of ik moet alles opnieuw wassen. Zo erg stinkt het.”

Vanuit de tuin is er zicht op de imposante hal van De Knorhof. Met twee verdiepingen is dit geen varkensschuur, maar een varkensflat. Binnen verblijven 13.000 varkens; mestvarkens beneden, biggen en zeugen boven.

Sinds de start van het bedrijf, in 1996, klagen omwonenden over de stank, vooral in de zomer. In de milieuklachtentop-10 van de provincie Gelderland neemt De Knorhof al jarenlang een hoge plek in. Vorig jaar waren er bijna tweehonderd klachten, vooral afkomstig uit Erichem, een dorp binnen de Betuwse gemeente Buren. ,,Een heel vieze lucht, alsof iemand heeft overgegeven”, zegt ondernemer G. Baggerman. ,,Een rioollucht, maar dan erger”, luidt de omschrijving van leerkracht J. van Hal van basisschool Kastanjepoort. De combinatie van stank en vliegen kan volgens haar zo erg zijn dat kinderen in de pauze liever binnenblijven om hun boterham op te eten.

De provincie Gelderland schrijft de stank toe aan het ontbreken van voorzieningen zoals luchtwassers. Ook een brijvoerinstallatie, waar tot augustus zonder vergunning voedingsresten tot varkensvoer werden verwerkt, en twee open mestbassins zijn in de ogen van de provincie bronnen van overlast.

Eigenaar A. Straathof van De Knorhof wil volgens zijn advocaat P. Bodden niet in de gevraagde maatregelen investeren, omdat de milieuvergunning die in 1996 door de gemeente is verleend, dit niet voorschrijft én omdat de klachten sterk overdreven zijn. ,,Als telkens dezelfde mensen bellen, krijg je vanzelf een groot aantal klachten, maar dat wil niet zeggen dat veel mensen hinder ondervinden”, zegt Bodden. Hij heeft inzage gevraagd in de lijst met klagers, maar dit is door de provincie geweigerd.

Bodden krijgt bijval van de naaste buren van De Knorhof. ,,Bij vlagen ruik je een voerlucht, maar ik word er niet misselijk van”, zegt mevrouw A. de Wit, die hemelsbreed op een paar honderd meter afstand woont. Volgens haar en haar buurman moet Straathof het ontgelden omdat hij succesvol is én van buitenaf komt. ,,Eigenlijk is het niet eerlijk”, zegt buurman W. Kruissen.

Maar het is geen kwestie van afgunst, reageren actievoerders A. de Heus en T. van Cuilenborg. ,,Wij hebben respect voor zijn bedrijf, maar ons is beloofd dat we minder last zouden hebben dan van het kippenbedrijf dat Straathof overnam. Het is alleen maar erger geworden. Met name in de zomer is de stank niet te harden.” De naaste buren ondervinden volgens het actiecomité weinig last omdat de wind voor hen vaak gunstig staat.

De provincie Gelderland, die sinds mei vorig jaar verantwoordelijk is voor het verlenen van de milieuvergunning, kiest de kant van de klagers. ,,Ik ben niet voor of tegen De Knorhof, maar ik wil niet dat de mensen nog langer in de rottigheid zitten”, zegt gedeputeerde H. Aalderink (VVD). Vorige week is een aanvraag voor een nieuwe milieuvergunning, die voorziet in het houden van 13.000 varkens, afgewezen. Zonder geurmaatregelen is er volgens de provincie hooguit plaats voor 4.500 varkens.

De Knorhof heeft al aangekondigd bezwaar te maken, waardoor er weer een nieuwe juridische procedure aan het dossier met aanmaningen, bestuursdwang en rechtszittingen kan worden toegevoegd. In het Gelderse provinciehuis buigen zich continu drie provincieambtenaren over het dossier. In anderhalf jaar tijd heeft Gelderland 250.000 euro kosten gemaakt. Bij de gemeente Buren, die met het bedrijf in de clinch ligt over illegale bouwsels en een niet-betaalde dwangsom, staat de teller op ongeveer een miljoen euro.

De Knorhof, zegt Aalderink, is bedreven in het rekken van procedures en het vinden van mazen in de wet. Daardoor, en omdat procedures bij de Raad van State in de ogen van Aalderink te traag verlopen, sleept het dossier zich voort. ,,De provincie, de burgers en De Knorhof zijn gebaat bij meer snelheid”, zegt Aalderink. Het liefst zou hij direct ingrijpen: ,,De Knorhof is een vorm van een vrijstaat waar je met de ME naar toe zou moeten om orde op zaken te stellen. Het moet afgelopen zijn.”

Advocaat Bodden stelt dat de provincie ,,te kort door de bocht gaat”. Hij wijst erop dat De Knorhof al sinds 1998 probeert illegale zaken via een nieuwe milieuvergunning te legaliseren en in de tussentijd ook een aantal gerechtelijke procedures heeft gewonnen. Het ligt juist aan de houding van de provincie, meent Bodden. Het verlenen van een milieuvergunning aan een bedrijf als De Knorhof is ,,een complexe zaak” en dat vereist intensief vooroverleg. ,,Met de provincie is dat niet mogelijk.” Bodden denkt dat de provincie De Knorhof gebruikt als testcase voor een zelfbedacht geurbeleid. ,,En ik betwijfel of dat mag.”

Gedeputeerde Aalderink laakt de houding van Straathof, die volgens hem geen maatschappelijke verantwoordelijkheid toont. ,,Ik heb hem vorig jaar op eigen initiatief opgezocht om samen het probleem op te lossen, maar hij gaf toen direct te kennen dat hij niet bereid is om te investeren.” Als hij dat nu alsnog doet, verlangt Aalderink, wijs geworden door eerdere ervaringen, bij wijze van spreken ,,een bankgarantie”.

Afgelopen voorjaar had de provincie een hele karavaan veewagens opgetrommeld om een teveel aan varkens bij het bedrijf weg te halen. Zij keerden leeg terug, omdat Straathof in de nacht ervoor plotseling varkens had afgevoerd. Aalderink zegt dit ,,drie voor twaalf-gedoe” helemaal zat te zijn. ,,Tot hier en niet verder.”