Bal loopt beter op verwarmd biljart

De Rotterdammer Peter van Mierlo (54) heeft zijn woonkamer sinds hij alleen woont als biljartkamer ingericht. Er staat een verwarmd wedstrijdbiljart (op 8 bolpoten) met lichtblauw laken: ,,Verwarmd loopt een bal al gauw een halve meter langer door.'' Hij kocht het zes jaar geleden tweedehands voor 2.100 euro: ,,Ik heb zelf met een maat het laken vernieuwd.'' Van Mierlo speelt vanaf 1982 carambole: ,,Ik speel alleen driebanden en artistique (kunststoten), geen kader of libre. Ik oefen hier dagelijks en speel wekelijks wedstrijden, bijvoorbeeld in café De Tobbe in Delft.''

Op een tafeltje liggen oefenformulieren met ingetekende biljartstoten en op de randen van de biljarttafel bevinden zich op gelijke afstanden ingelegde ruitvormen om stoten nauwkeuriger te berekenen. Van Mierlo draagt een zwarte broek met vouw, smokingoverhemd, rode strik en gilet: ,,Ik doe in teamverband vrij hoog mee aan wedstrijden, waardoor mijn kleding wordt gesponsord. De mouwen van het overhemd heb ik laten inkorten, anders zitten ze in de weg.'' Hij heeft een tiental keuen, waaronder drie topkeuen en een `rest' (verlengstok met metalen kruisje aan het uiteinde). Liever gebruikt hij een verlengstuk van 25 centimeter dat hij tussen de twee delen van zijn keu schroeft. ,,Voor kunststoten, zoals trek-, doorschiet- en doorschiet-trekstoten, gebruik ik een gewone keu met verschillende topeinden, bijvoorbeeld van buigzaam perenhout voor zweepslagstoten. Voor kopstoten, zoals pikeren en masseren, gebruik ik zwaardere keuen met uiteenlopende topeinden.''

De showroom van de firma Broeders, op een industrieterrein bij Oosterhout, was vroeger met biljartfabrieken als Wilhelmina en internationale wedstrijden bakermat van de biljartsport was. In een loods worden biljartbenodigdheden verkocht, tafels geassembleerd, lakens gelegd en keuen gerepareerd.

Frits Broeders werkt samen met zijn vrouw en twee personeelsleden. Hij vertelt: ,,In Nederland, met 30.000 biljarttafels in kantines, cafés en verenigingsgebouwen, zijn 2,5 miljoen beoefenaren. Poolen is een trendsport voor mensen tot 35, carambole begint vanaf die leeftijd, snooker is niet meer `hot'. Voor velen is de carambole- of pooltafel op zolder de eerste kennismaking. Ze zijn al te koop vanaf enkele honderden euro's. Bij ons kost het kleinste biljart – 180 90 centimeter speelmaat – 2.495 euro, inclusief verwarming, ballen, keuen en krijt; vergelijkbare pooltafels 1.600 euro. In cafés is het carambolespeelvlak 230 115 centimeter, bij wedstrijdtafels 285 142 centimeter. Die kosten zo'n 7.000 euro.''

In een wandlange kast staan rijen keuen. Broeders: ,,Ze kosten 59 tot 1.000 euro. De duurdere, zoals Dik Jaspers-keuen, zijn uitgebalanceerd. Ze zijn allemaal van Koreaans of Canadees maple; hoe langer de nerf, hoe sterker de top. Poolkeuen zijn langer, dikker en zwaarder dan carambolekeuen omdat het spel wat grover is. Het topeindje is 13 millimeter, snookerkeuen zijn juist lichter, met een topeinde van 9 millimeter, omdat de ballen kleiner zijn en het nauwer luistert.''

Regelmatig komen mannen de loods binnen die een nieuwe pomerans willen laten `plaatsen' (3,50 euro). Ze kunnen er op wachten, terwijl Frits in een kleine werkhoek achter glas de pomerans met een aangepaste draaibank bewerkt.

We lopen naar een rek met rollen laken: ,,Blauw wordt vooral gebruikt omdat het mooier oogt op televisie. Bij carambole bestaat het laken voor 90 procent uit nylon en 10 procent wol. Bij pool zit er meer wol in, zodat het sterker is.'

Bij een half gereed carambolebiljart wordt het speelvlak gevormd door drie grijze leiplaten (5 centimeter dik, 700 kilo). Broeders: ,,Vroeger werden ook wel glasplaten gebruikt. Lei is warmvast en goed te vlakken, waardoor ballen mooi recht lopen. Je kunt stootbanden nemen met veerkrachtiger rubber, dan rolt de bal sneller. Sommige mensen zweren echter bij zachter rubber dat een mooie klank geeft.'' Onder de leiplaten is een holte met hittebestendige vezelplaat waarop een doorlopend elektrisch verwarmingselement (48 meter lang) met tussenafstanden van vijf centimeter gespannen is.

In een lage kast met vakken liggen borstels, dozen met ballen, stofopnemende doekjes voor het laken, scoreborden, flesjes glansvloeistof voor ballen, handschoenen met drie vingers (wegens bezwete, klamme handen), opschroefbare keu-topeinden en een setje met schuursponsje (voor een vetvrije keu), oversized puntenslijper (om leren pomerans bij te slijpen), een schuurblokje om hem grof te houden zodat de bal niet `fotst' (afketst) en een blauw krijtblokje (hoe vetter, hoe beter).