Alle tv's op zwart

Een afstandsbediening met één knop die vrijwel iedere tv uitzet. Een alternatieve uitvinder met een hekel aan televisie knutselde er eentje in elkaar. De TV-B-Gone is niet aan te slepen.

Vrijdagavond acht uur, Lakeside Lounge in New York City. Tracey graait wat fooien van de bar en maakt plaats voor de nieuwe barkeeper. Die begint haar dienst routinematig: jas opbergen, mobieltje op een centrale plek tussen de drankflessen en nog even snel make-up controleren. Onopgemerkt moet ze binnen een seconde achteloos de afstandsbediening hebben gebruikt, want de tv in de hoek springt aan. Niemand die er echt naar kijkt, maar de aantrekkingskracht van het bewegende beeld is sterk. Ogen aan de bar dwalen af. Zo nu en dan komt het geluid van een basketbalwedstrijd boven het geluid van de jukebox uit. De verslaggever trekt stiekem zijn TV-B-Gone. Knip. Het scherm op zwart. Niemand die er acht op slaat.

Televisie in openbare ruimten die altijd maar aanstaat, omdat men dat zo gewend is. Uitvinder en ingenieur Mitch Altman vindt het net zoiets als gedwongen meeroken. Ongezond, en er is moeilijk aan te ontkomen, zeker in de Verenigde Staten waar de beeldbuis altijd en overal aanstaat. In restaurants, wasserettes, her en der op het vliegveld, in cafés en in de wachtkamer bij de dokter. Daarom maakte Altman TV-B-Gone; een universele afstandsbediening met slechts één knop en één functie: iedere televisie uitzetten.

Altman: ,,Of de tv aan- of uitstaat, is een keuze. En ik zou graag willen dat het een bewuste keuze is. TV-B-Gone geeft mensen die keus.'' TV-B-Gone is een sleutelhanger waar een infrarood `lampje' uit steekt. Een druk op de knop en het apparaatje zendt zo snel mogelijk ongeveer 200 infraroodcodes uit. Deze zeggen allemaal: `uit'. Er is een versie voor de VS en Japan en een versie voor Europa. Beide apparaatjes bevatten codes voor vrijwel alle televisietoestellen die daar op de markt zijn. Als je iets in het design moet ontdekken is het misschien een vleugje Batman, maar ook en vooral een saaie sleutelhanger. Het apparaatje is gemaakt in China en weegt, inclusief de drie platte batterijtjes uit Indonesië, nog geen dertig gram.

Uitvinder Altman kwam jaren geleden op het idee om TV-B-Gone te maken. Hij zat naar een programma te kijken dat hij niet leuk vond, en vroeg zich af waarom hij eigenlijk zat te kijken. ,,Televisie is als een drug: de belofte van bevrediging is altijd om de hoek en tv geeft net genoeg om je steeds weer terug te laten komen.'' Altman vindt dat kinderen zo weinig mogelijk tv moeten kijken en vindt het niet gezond. ,,Geluid en beeld waarmee televisie ons constant bombardeert hebben een sterke invloed op ons. Door herhaling sijpelen allerlei boodschappen in onze psyche. Het is veiliger als we onszelf kunnen beschermen tegen die boodschappen, zodat we beter onze eigen gedachten kunnen vormen.'' Altman noemt zijn afstandsbediening ook wel een ,,persoonlijk veiligheidsapparaat, noodzakelijk voor je gezondheid in de moderne wereld''. Hij wilde er vooral eentje voor zichzelf. Maar slechts eentje maken was te duur: Altman investeerde 150.000 dollar in zijn uitvinding.

De uitvinder werkte twee jaar vanuit zijn eenkamerappartement in San Francisco aan TV-B-Gone. Het duurde een jaar voordat een prototype tv's uitzette. Dat was een afstandsbediening in de vorm van een gele smiley met een neus die de infraroodzender activeerde. Uiteindelijk koos Altman voor een onschuldiger uiterlijk omdat de opvallende `smiley' de stiekeme gebruiker zou kunnen verraden. Kennelijk doet het er niet toe hoe het ding eruitziet, want de saaie aanpak is een daverend succes.

Het piepkleine appartement is niet alleen woon- en slaapkamer en laboratorium, maar ook hoofdkwartier van Cornfield Electronics, het bedrijf dat TV-B-Gone op het web verkoopt (14,99 dollar; een kleine 12 euro). Terwijl Altman zijn webwinkeltje (www.tv-b-gone.com) op orde bracht en de puntjes op de i zette, klaar om de eerste bestellingen te ontvangen, ging het nieuws over het nieuwtje als een lopend vuurtje over internet. De website bezweek op de eerste dag al snel onder de overgrote belangstelling. En de volgende dag weer. Cornfield Electronics – de uitvinder en enkele vrienden – kon de vraag niet aan en Altman klopte aan bij de fabrikant in Hongkong voor 100.000 extra afstandsbedieningen, bovenop de 50.000 die hij al besteld had.

Het is onduidelijk of TV-B-Gone een hype of hebbeding is, of dat mensen er echt op hebben zitten wachten. En hoewel televisie in een openbare ruimte storend kan zijn, is het ook de vraag of TV-B-Gone egoïstisch of zelfs asociaal is. De verpakking van TV-B-Gone bevat een opmerkelijk advies: ,,Dit product wordt exclusief verkocht voor privé-gebruik door de koper op zijn eigen apparatuur.'' Maar dat is waarschijnlijk om Cornfield Electronics in te dekken tegen rechtszaken. Want de verpakking meldt ook dat TV-B-Gone alleen voor uitwendig gebruik is. En: ,,Mogelijke bijwerkingen zijn minder bezorgdheid, toenemende sociale vaardigheden, groeiend verstandelijk vermogen en verhoogd gevoel van welzijn.''

Dan de praktijk. De verslaggever testte het apparaatje in diverse huishoudens op meerdere televisietoestellen en TV-B-Gone legde keer op keer de tv het zwijgen op. Het knopje van de afstandsbediening kort indrukken en op de tv gericht houden, want het kan even duren voordat TV-B-Gone de juiste code te pakken heeft. De verpakking vermeldt ook duidelijk dat het tot 65 seconden kan duren voordat de tv uitgaat.

De verpakking vermeldt ook dat TV-B-Gone `pret' en `effectief' is. Dat is de vraag. Twee grote mannen in leren jassen bezetten in de Lakeside Lounge twee barkrukken die vrijkomen in de buurt van de tv. ,,Zette jij die tv uit?'' vraagt een van de twee na enige tijd aan de barkeeper. De barvrouw kijkt verbaasd naar het zwarte scherm en zet de tv weer aan. De New York Knicks en de Los Angeles Clippers rollen weer over het scherm, totdat TV-B-Gone de tv andermaal uitzet. De grote, bierdrinkende mannen zijn not amused. De tv zal de rest van de avond aan blijven staan.