Spanning zoeken, pokeren en twijfel zaaien

Peter Plasman houdt van grote motoren, van het toneelspel, de spanning, het aftroeven, je niet in de kaart laten kijken en dan winnen. Hij is de advocaat van Mohammed B., verdacht van moord op Theo van Gogh. Waarom? Omdat, zeggen de meeste collega-advocaten, er voor hem geen reden was het niet te doen. En de beloning? Een wachthuisje voor de deur.

Meteen na de arrestatie van Mohammed B. belde de politie de dienstdoende piketadvocate A.S. Kamphuis van Van der Mey Advocaten in Amsterdam. Of zij Mohammed B., verdacht van de moord op Theo van Gogh, wilde bijstaan. Dat wilde ze niet. Zij belde met Britta Böhler, van het kantoor Böhler, Franken, Koppe en Wijngaarden, het kantoor dat Volkert van der G. verdedigde, de moordenaar van Pim Fortuyn. Of zij het wilden doen. Het kantoor vertegenwoordigt ook Samir A., verdacht van het voorbereiden van terroristische aanslagen. Böhler: ,,Wij konden het niet doen, dan zouden we misschien tegenstrijdige belangen hebben.'' Böhler gaf de zaak terug aan Kamphuis en die belde Peter Plasman. Hij is nu de advocaat van Mohammed B.

Een paar dagen na de moord zette de politie een wachthuisje voor het woonhuis van Peter Plasman en kreeg hij persoonsbeveiliging. Kantoorgenoot Rob Meerman: ,,We kregen haatmails, poepbrieven in de bus.'' Drie weken geleden nog stond de deur van het kantoor in de Roelof Hartstraat in Amsterdam altijd open. Nu is er een extra deur geplaatst en moeten bezoekers zich eerst melden. De ramen zijn voorzien van veiligheidsglas.

Mohammed B. ligt in het penitentiair ziekenhuis in Scheveningen, hij werd in zijn been geraakt toen hij op politie-agenten schoot. Hij zat, zoals dat heet, `in alle beperkingen'. De beperkingen zijn dit weekeinde verlicht, hij mag nu kranten lezen en televisie kijken (alleen naar de publieke zenders). Maar hij mag nog steeds met niemand praten, alleen met zijn advocaat. En zijn advocaat mag weer niks over de zaak zeggen. Peter Plasman kwam wel kort na de moord op televisie, bij Nova. Plasman zei niks, op twee dingen na. Hij zei: ,,Het is een verschrikkelijke zaak.'' En: ,,Ik wil wel opmerken dat ik deze week geen piketdienst heb gehad.''

Dat laatste was raadselachtig, waarom zei Plasman dat? Wilde hij soms zo laten merken dat hij gevráágd was door Mohammed B.? Vind hij het niet chic om via het piket zo'n zaak te krijgen? Nee, zeggen anderen, die dat niet met hun naam erbij willen zeggen, daar ging het niet om. Het was advocaat Gabriël Meijers die had gezegd dat Plasman die dag piket had en zo aan de zaak was gekomen. En dat vond Plasman irritant. Omdat het niet waar was, en omdat uitgerekend Meijers het had gezegd. Plasman heeft een `akkefietje' met Gabriël Meijers, dat nog dateert van een andere grote zaak: de vuurwerkramp in Enschede in 2000. Sinds dat jaar staat Plasman in de strafpleiters-toptien van misdaadverslaggever Peter R. de Vries.

Plasman vertegenwoordigde de directeur van vuurwerkfabriek SE Fireworks, Rudi Bakker. De adjunctdirecteur, Willy Pater, had ook iemand nodig. Plasman vroeg Meijers. En wat hem steekt is dat Meijers daarvoor nooit netjes dankjewel heeft gezegd. Ook tijdens de zaak zelf ging het niet echt goed tussen de twee. Maar dat heeft volgens Meijers een andere reden: ,,Directeur Bakker stelde Pater verantwoordelijk voor de ramp. Tussen de directeuren was tweespalt, en dus gingen wij als advocaten ook elk een andere kant op.'' Peter Plasman heeft trouwens wel moeite met de piketdiensten, ook al doet hij er zelf aan mee. Een jaar geleden richtte hij de strafpleiterslijn op, samen met advocaat Arthur van der Biezen en freelancejournalist Simon Vuyk. Via een telefoonnummer kan een verdachte naar een van de honderd strafrechtadvocaten vragen die eraan meedoen. Van der Biezen: ,,Het irriteerde ons dat elke advocaat piket kan doen. Ook echtscheidingsadvocaten. Krijgen ze ineens een strafzaak toegeschoven. Dat kunnen ze niet. Ze richtten soms onherstelbare schade aan.'' De directeur van de vuurwerkfabriek had vóór Plasman een andere advocaat, een civiele advocaat. Bakker: ,,Die zei: ik zou maar een tijdje onderduiken.'' Binnen een week liep er een internationaal opsporingsbevel tegen Bakker omdat hij `voortvluchtig' zou zijn.

Fireworksdirecteur Rudi Bakker: ,,Mijn leven ligt aan diggelen. Dat realiseert bijna niemand zich. Peter wel. Daar ga ik tenminste van uit.'' Bakker werd persoonlijk verdacht van de ramp, waarbij twintig mensen omkwamen. ,,Ik zat drie maanden in alle beperkingen op het politiebureau. Peter ging in het weekeinde naar mijn vrouw en kinderen. Hij kwam me op zaterdag een televisie brengen. Hij heeft me erdoorheen gesleept.'' Lachend: ,,Kwam hij naar de rechtbank in Almelo, het hele terrein afgezet, hij op de motor erdoorheen. Broem broem. De eerste letters van zijn nummerbord waren SE. Dat was hem zelf nog niet opgevallen.''

Journalist Simon Vuyk kreeg van Plasman de dvd met het volledige strafdossier van de vuurwerkramp. Hij schreef er een boek over. ,,Dat was heel bijzonder. Maar hij had het gevoel dat justitie en politie zo gebeten waren op Bakker dat hij wilde dat ook een buitenstaander de procesgang bewaakte.'' Plasman, zegt Vuyk, gaat heel ver in de verdediging van zijn cliënt. ,,Hij bijt zich vast. Niet in elke zaak heeft hij zoveel persoonlijk contact met een cliënt en zijn familie. Soms is een cliënt ballast. Kan de zaak alleen maar verknallen. Ik zit op een avond bij hem thuis, wordt hij continu gebeld op zijn gsm. Hij deed toen de zaak van die zigeunerfamilie, een van de zoons van de oude Petalo. Ik zeg: jezus Peter, wat is dit? Waren het de vrouwen van de Petalo's. Was het eten in de gevangenis niet goed, dan belden ze hem. Dat hoort bij zijn werk. Hij neemt altijd de telefoon aan, maar zegt wel: niet zeuren, gewoon bord leeg eten.''

Peter Plasman, zegt Vuyk, kan met iedereen overweg. ,,Begin vorig jaar deed hij een vreselijke zaak. Een man die zijn negenjarige stiefdochter zou hebben verkracht in zijn s.m.-kamer. Die man probeerde na de veroordeling zijn keel door te snijden. Dat kon twee dingen betekenen. Of hij kon niet leven met zijn daad, of hij was onschuldig. Peter práát met zo'n man. Het is geëindigd in een zuivere vrijspraak.''

,,De ene dag stond Peter in toga achter me in de rechtszaal'', zegt een oud-cliënt van hem, ,,de volgende dag gingen we op de motor naar Zandvoort een vissie eten.'' De cliënt was geldloper bij de Amsterdamse dienst Parkeerbeheer, hij is veroordeeld voor verduistering van parkeergeld. Hij wil best openlijk praten over de zaak en over Peter Plasman, maar zijn vrouw vindt dat een slecht idee. De zaak is afgerond, en dat wil ze zo houden. Ze zien Plasman nog regelmatig in hun motorzaak in Amsterdam. Hij: ,,Ik vond mezelf heel zielig toen ik in de bak zat. Peter zei tegen me: ik heb m'n hele leven al willen motorrijden. Als jij hieruit bent, ga jij het me leren. Hij deed dat als stimulans voor mij.'' De rijles gaf hij. ,,Je moet voor je rijbewijs ook hele knullige dingen oefenen. Was wel opvallend: ik zei, Peter, je moet dit of dat doen. Hij mompelt ja, en doet het gewoon. De meeste hooggeplaatsen figuren namen niet zo makkelijk iets aan van iemand als ik. Die gaan in discussie.'' Plasman houdt van zware, grote motoren. ,,Maar er dan wel heel nonchalant over doen.'' Eerst had hij een Vulcan 1500, nu een LC 1500, een heel grote chopper. ,,Die zag hij bij me staan toen hij op een zaterdag langskwam. Hij zegt: zo'n ding wil ik hebben.'' In auto's is hij minder geïnteresseerd. Eerst had hij een Fiatje, nu een Mini Cooper. ,,Maar wel een van 40.000 euro.

,,Peter kwam bij me toen ik net vastzat. Hij zegt: je bent veel te openhartig. Ik was bereid te vertellen wat, hoe en met wie ik het had gedaan. Moet je je voorstellen: als je zo'n meter leegde, vielen er duizenden guldens op straat. Letterlijk. Peter zegt: het is heel simpel, jij houdt gewoon je mond.''

Peter, zegt de oud-geldmeterloper, begrijpt dat je geen crimineel hoeft te zijn om zoiets te doen. ,,Soms loop je er gewoon in.'' Peter Plasman is er zelf ook ingelopen. In 1980 werd hij veroordeeld wegens poging tot oplichting. Hij was toen nog geen advocaat, maar ambtenaar bij de Amsterdamse dienst Herhuisvesting. De dienst wilde al jaren een bordeelhouder aanpakken die huurwoningen misbruikte als afwerkplek. Toen dat niet lukte, probeerden de ambtenaren hem `een loer te draaien' door hem 10.000 gulden te laten betalen. Dat mislukte. Plasman zat twee dagen op het politiebureau, de maandag erop schreef hij zich opnieuw in bij de rechtenfaculteit. Zijn studie liep zo gelijk op met zijn zaak, dat hij zijn verdediging zelf kon doen. Als het hierover gaat, mag Peter Plasman graag vertellen dat volgens de officier van justitie de zaak zo complex was dat deze tijdens het hoger beroep vrijspraak vroeg. De rechter legde toch drie maanden voorwaardelijke celstraf op.

De eerste ambtenaar die Plasman na zijn afstuderen verdedigde was een ambtenaar van Herhuisvesting. Een oud-directeur van de dienst kan er nog boos om worden. ,,Zat hij met zijn brutale smoel bij mij aan tafel iemand te verdedigen die hetzelfde had gedaan als hij.''

Plasman vertegenwoordigde meer ambtenaren die van corruptie werden verdacht: politie-agenten, metrofunctionarissen van het vervoerbedrijf, parkeerbeheerders. Hij kende de gemeente. Wist zelf waar de zwakke plekken zaten. Een paar jaar geleden had hij een oud-medewerker van Holland Casino als cliënt, en ook die wereld kent hij goed. Peter Plasman is een fanatiek pokeraar. Vuyk: ,,Een avond in de week kun je hem niet bellen, dan pokert hij. Hij houdt van het toneelspel, het aftroeven, je niet in de kaarten laten kijken en dan winnen.''

Peter houdt van zijn werk, zegt de oud-geldloper en motorhandelaar. ,,Van de zomer kwam hij hier. Het is stil, zegt hij. Alle criminelen zijn met vakantie. Dat vindt hij saai.''

Zijn vrouw mengt zich toch in het gesprek: ,,Hij houdt van de spanning.''

Hij: ,,Maar waarom hij die Mohammed doet? Geen idee.

Zij: ,,Onze dochter was eerst ook boos. Ze zegt: Mam, hoe kan Peter dit nou doen? Ik dacht meteen: dit is wat voor Peter.''

Hij: ,,Als de camera loopt, staat hij voorop.''

Zij: ,,Daar doet hij het niet voor.''

Waarom doet hij dat dan wel? De meeste collega-advocaten zeggen: omdat er geen reden was het niet te doen. En dan zeggen ze wat advocaten altijd zeggen: elke verdachte heeft recht op een eerlijk proces en een goede verdediging.

Peter is nuchter, zegt kantoorgenoot Ugur Sarikaya, met wie hij het advocatenkantoor oprichtte. ,,Hij gebruikt zijn boerenverstand, weet wat in de samenleving leeft. Hij had wel verwacht dat deze zaak beroering zou veroorzaken, maar dat hij persoonlijk gevaar liep was voor hem ook een verrassing. Maar hij zal zich niet uit bangheid terugtrekken.'' Plasman praat niet over zijn emoties, zegt Sarikaya, ook nu niet. ,,Dat is eigenlijk wel een minpuntje van hem.''

Misdaadverslaggever Peter R. de Vries: ,,Dit is een belangrijke zaak, hij kan laten zien wat hij kan. Niet aan de gegoede burgerij, die heeft toch geen strafadvocaat nodig. Maar de jongens in het Huis van Bewaring denken: die durft, dat is een goeie.'' Een advocaat, zegt De Vries, is la bouche de l'accusé. De mond van de beklaagde. In de zaak van Mohammed B. kan dat nog wel eens lastig worden. De moord op Theo van Gogh lijkt een radicaal-islamitisch motief te hebben, en dan moet Plasman een ideologisch pleidooi houden waar hij misschien zelf niet achter staat. Dat zal Peter Plasman nóóit doen, zeggen de mensen die hem kennen.

Simon Vuyk: ,,Over de verdediging van Volkert van der G. zat een politiek, ideologisch sausje. Dat hoef je van Peter niet te verwachten.'' Plasman is een doener, zegt kantoorgenoot Rob Meerman. ,,Hij is een goed jurist, heel goed in het bewijsverweer. Twijfel zaaien. Bedenken hoe het ook gegaan zou kunnen zijn.''

Je bent nóóit de mond van de verdachte, zegt advocaat Gabriël Meijers. Hij kan zich een andere rol voor Plasman voorstellen: ,,Deze Mohammed wilde dood. Hij had een afscheidsbrief geschreven, heeft niks gedaan om bewijs weg te moffelen. Dit soort jongens zit niet te wachten op vrijspraak of een kortere straf. Op tbs al helemaal niet, dat is oneervol. In zo'n zaak is Plasman meer raadsman dan advocaat. Hij moet ervoor zorgen dat ook voor de rechtszaak de rechten van de verdachte worden gerespecteerd.''

Terecht, zeggen andere advocaten, dat Plasman meteen van zich afbeet toen minister Donner (Justitie) de brief die met een mes op het lichaam van Van Gogh was gestoken openbaar maakte, terwijl Plasman die brief nog niet eens had gezien. Meijers: ,,Dat is tegen alle regels.''

Advocaat Ad Westendorp vertegenwoordigt de Amsterdamse Al-Tawheedmoskee, die wordt verdacht van radicalisering, oproepen tot de heilige islamitische oorlog en homohaat. ,,Ik denk dat Plasman het hetzelfde aanpakt als ik: de hele zaak direct ontdoen van elk religieus of islamitisch aspect. Lekker niet gebruiken die handel. Want daar zal het openbaar ministerie op aansturen. Die jongen is geen moordenaar, maar een moslimterrorist. Let op: de eis wordt levenslang, of twintig jaar plus, plus, plus. Ik zou zeggen: dit is een enkelvoudige moord, normaal staat daar twaalf jaar voor. In dit land krijg je met moeite vijftien jaar als je een meervoudige moord hebt gepleegd, daar zou ik op aansturen. Het is knap dat hij de zaak op zich neemt: het bewijs is keihard, in de straftoemeting valt ook weinig te winnen. De tijd die het hem kost staat niet in verhouding tot de uren die hij betaald krijgt. Er valt weinig eer aan te behalen.''

En wat is dan de beloning?: ,,Een wachthuisje voor de deur.''