Oranjeboom

,,Het idee is zo merkwaardig dat het wel een grap moet zijn.'' Aldus wethouder Roel Sluiter over de herhaalde oproep van de nieuwe burgemeester van Leeuwarden, Geert Dales, om een ruim honderd jaar oude linde van het plein voor het oude raadhuis weg te halen. De boom werd in 1898 geplant ter herinnering aan de troonsbestijging van koningin Wilhelmina en wordt omringd door een smeedijzeren sierhek, een rijksmonument.

VVD-burgemeester en voormalige Amsterdams wethouder Dales kijkt vanuit zijn kamer op de linde. De boom zit hem vanaf zijn eerste werkdag een half jaar geleden dwars. ,,Hij was nog maar net binnen of hij begon erover'', herinnert PvdA-wethouder Sluiter zich. ,,En hij blijft er maar over doorgaan.'' Er woedt nu een speelse discussie in kranten en op het stadhuis over de Wilhelminaboom.

Dales: ,,Dit prachtige raadhuis dateert van 1715 en is onlangs in oude luister hersteld. Alleen zie je het nauwelijks, want de boom staat in de weg.'' Dales is oprichter van het Comité De Boom Moet Verplaatst. Dales: ,,Er heeft hier nooit een boom gestaan. Op oude prenten is alleen een kaak te zien waar mensen werden gestraft. Hartstikke mooi. Pas veel later is iemand op het onzalige idee gekomen om er een boom neer te zetten en een hek waarin wat oranje appels hangen.''

Wethouder Sluiter, die een ,,heel goede relatie'' met de burgemeester onderhoudt, is oprichter van het Comité De Boom Moet Blijven. Sluiter: ,,Er zijn vele generaties met deze boom opgegroeid. Hij staat er prachtig. De burgemeester denkt dat het kleine plein zonder de boom een weidser aanzicht krijgt. Maar het plein wordt er alleen maar kleiner van. Het is net als met een kleine kamer, die lijkt ook kleiner als die leeg staat.''

Dales is niet overtuigd. Het plein is krap, zoals onlangs weer bleek bij een stille tocht ter nagedachtenis van de doodgestoken Leeuwarder Manuel Fetter, en behoeft extra ruimte. Ook psychologisch gezien wordt het plein groter. Dales: ,,Dat van die kamer zegt de wethouder omdat hij zijn eigen werkkamer met allerlei spullen heeft volgestouwd. Bestraat het plein met een lichte bolling zoals de Amsterdamse Dam en je krijgt een mooie ruimte, zoals ook op het Vrijthof in Maastricht.''

Het monument rondom de linde is voorzien van een sierlijk gesmede haag, hellebaarden, de letter W en heraldische symbolen zoals een leeuwenmasker als waterspuwer. Het monument is twee keer gerestaureerd. De geliefde boom verkeert al enkele decennia in zorgelijke toestand. Boomchirurgen volgen de groei nauwgezet. Wethouder Sluiter: ,,Verplaatsen overleeft de boom niet.''

Het zal niet gemakkelijk zijn dit plan erdoor te krijgen, erkent Dales. Van rijksmonumenten moet je doorgaans afblijven. Ook de Leeuwarder gemeenschap hecht blijkens felle reacties aan de boom. Dales: ,,Ik ga dit niet koste wat kost doordrukken. Als burgemeester moet je ook luisteren naar de bevolking. Maar ik heb het historische gelijk aan mijn zijde.''