Het pilgebruik van de Oude Dame

Ajax speelt morgen in Turijn een uitwedstrijd tegen Juventus, dat in opspraak is geraakt door een langdurige dopingaffaire. In 1996 wonnen de Italianen de Champions League ten koste van de Amsterdammers. Waren de voetballers van de `Oude Dame' destijds gedrogeerd?

Moreno Torricelli rende de longen uit zijn lijf op het veld van Stadio Olimpico in Rome. In de finale van de Champions League in 1996 bestreek de langharige Italiaan de hele rechterkant van het elftal van Juventus, dat titelhouder Ajax vooral in fysiek opzicht de baas was. Torricelli rende 120 minuten (inclusief verlenging) van hoekvlag naar hoekvlag. Juventus won de eindstrijd na een strafschoppenserie, waarin de Ajacieden Edgar Davids en Sonny Silooy hadden gemist. Hun ploeggenoot Marc Overmars verzuchtte later: ,,Telkens als je een Italiaan voorbij was, stond hij even later weer voor je neus.''

Enkele jaren na zijn ultieme Coopertest bekende Torricelli voor de rechter in Turijn dat hij de ploegarts van Juventus had gevraagd zich meteen na de wedstrijd te laten injecteren, om snel te herstellen. ,,Ik was zo moe dat ik het meteen in de kleedkamer liet doen'', zei de speler met de longinhoud van een paard. Waarop de rechter uitriep: ,,Ongelooflijk. Zelfs een dilettant weet dat je zoiets niet doet.''

Torricelli is nog niet gestraft voor het dopegebruik. De officier van justitie in Turijn heeft deze zomer twee jaar gevangenisstraf geëist tegen Antonio Giraudo, gedelegeerd bestuurder van Juventus, en drie jaar tegen Riccardo Agricola, de directeur van de medische staf. Zij worden verdacht van `sportieve fraude' en worden verantwoordelijk gehouden voor dopegebruik en ongeoorloofd medicijnmisbruik in de periode tussen 1994 en 1998. Juventus bereikte in deze periode drie keer de finale van de Champions League.

De dopingzaak bij Juventus kwam aan het rollen in het jaar van de Tour Dopage, de door verboden middelen besmette Ronde van Frankrijk. In de zomer van 1998 gaf de Tsjech Zdenek Zeman, coach van AS Roma, een interview aan het Italiaanse weekblad l'Espresso. Hij stelde hierin vraagtekens bij de ongelooflijke groei van de spiermassa's bij sterspelers als Gianluca Vialli en Alessandro Del Piero. Het artikel sloeg in als een bom en leidde tot de rechtszaak die in de winter van 2001 begon en die deze dagen op zijn eind loopt. Nog voor het eind van dit jaar wordt een uitspraak van de rechter verwacht.

Zeman bleek op zijn zachtst gezegd een punt te hebben. Het medicijngebruik van Juventus beperkte zich niet tot vitamines. Volgens het Openbaar Ministerie gaat het om twaalf verboden stimulerende middelen. Daarnaast is een groot aantal reguliere medicijnen misbruikt. Behalve voltaren – een pijnstiller voor reumapatiënten – zouden de spelers van Juventus ook medicijnen hebben gekregen die eigenlijk bedoeld zijn voor chronische ziekten als leveraandoeningen, maagzweren, depressie, hersenstoornissen, hartziekten, belemmering van de bloedtoevoer, alcoholisme en ondervoeding. Zo slikten ze het antidepressivum samyr en ook neoton voor het hart. Beide medicijnen hebben een prestatieverhogende werking op de spieren. De clubleiding van Juventus wordt verweten dat zij deze reguliere medicijnen zonder doktersrecept voor iets anders heeft aangewend dan waarvoor ze door het ministerie van Gezondheidszorg zijn goedgekeurd. En de spelers zijn niet op de hoogte gebracht van de bijwerkingen.

In de zomer van 2002 werden in totaal 281 geneesmiddelen aangetroffen in de magazijnen van Delle Alpi, het stadion van Juventus. Een hoeveelheid waarop een klein ziekenhuis jaloers zou zijn. Deze vondst versterkte de verdenking dat Juventus met die middelen een soort `gemaskeerde doping' toepaste. Een speler kreeg een medicijn dat zijn prestaties verhoogde, zonder dat hiervoor een medische aanleiding was. Tegelijkertijd werden de bijeffecten van de doping met verboden middelen verdoezeld.

De advocaten van Juventus beklemtonen dat het ,,om gewone medicijnen gaat die niet als doping mogen worden beschouwd, omdat ze niet expliciet verboden zijn''. Volgens hen bestond voor de aanwezigheid van elk product een legitieme reden. ,,Deze medicijnen worden door alle ploegen gebruikt. Er mag hoogstens een wetenschappelijk discussie over worden gevoerd, maar zeker geen rechtszaak.'' Het verboden eiwithormoon epo, dat de concentratie rode bloedcellen in het bloed verhoogt, is nooit aangetroffen tijdens de huiszoekingen. Volgens getuigendeskundigen in het dopingproces kan alleen epo de hoge hematocrietwaarde in het bloed van Del Piero, Didier Deschamps en Angelo Di Livio verklaren. In 1996 steeg bij Del Piero de waarde naar 48,4 procent. Bij Deschamps steeg het in 1995 tot 51,9 procent en bij Di Livio naar 51,2 procent. Diezelfde spelers gebruikten excessief veel ijzer, dat het gebruik van epo kan helpen maskeren. Epo is sinds 2000 op te sporen.

De spelers van Juventus zeggen van niets te weten. Ze spreken van reguliere ,,suikers, vitaminen, versterkings- en herstellingsmiddelen'' die ze na de wedstrijd kregen toegediend. Desondanks blijkt dat er volop is gespoten en geslikt. Vialli, die zijn criticaster Zeman in een eerste reactie op de aangifte als ,,een terrorist'' omschreef, vertelde rechter Giuseppe Casalbore dat hij de niet verboden en in voetbalkringen populaire spierversterker creatine had gekregen. Vialli was er na een half jaar mee gestopt, omdat hij ,,op een abnormale manier was aangekomen in gewicht'', een bijwerking waarvan alle spelers last hadden. Verder bekende Vialli injecties met het antidepressivum samyr te hebben gekregen, ,,om de vermoeide spieren na een wedstrijd te ontgiften'', een middel dat het centrale zenuwstelsel kan aantasten en depressies kan veroorzaken.

De pijnstiller voor reumapatiënten voltaren heeft hij ,,in grote doses gebruikt om de pijn gedurende wedstrijden te onderdrukken. ,,De gedachte alleen al om pijn te moeten lijden stoorde me zo, dat ik al voor de wedstrijd voltaren heb ingenomen. Negen van de tien keer nam ik het om me zekerder te voelen'', aldus Vialli.

Antonio Conte, Deschamps en Fabrizio Ravanelli zouden ook het verboden middel Liposom Forte hebben gekregen. Ravanelli zei hiervan nooit op de hoogte te zijn gesteld. Maar zijn arts Agricola bekende het zich te herinneren. ,,Ravanelli had net een baby en sliep 's nachts niet. Hij kwam vermoeider op het veld dan voorheen. Ik heb hem een cyclus liposom (met injecties) gegeven.'' Toen de rechter Ravanelli vroeg of hij soms last had van hersenstoornissen, waar dit middel voor bedoeld is, antwoordde Ravanelli. ,,Ik heb nooit stress of psychische problemen gehad. Ook geen familieproblemen. Ik ben gelukkig getrouwd en heb kinderen.''

Ondanks al deze verklaringen en feiten ontkennen de hoofdbeklaagden Giraudo en Agricola iets verkeerd te hebben gedaan. Gedelegeerd bestuurder Giraudo beklemtoont dat hij zich er ,,altijd persoonlijk voor heeft ingezet om dopegebruik tegen te gaan''. Medisch directeur Agricola stelt dat ,,iedereen in het voetbal medicijnen gebruikt, omdat de spelers die nodig hebben. Alle ploegen doen het.''

Mocht de rechter dit najaar tot een veroordeling komen, dan zal Juventus zonder twijfel in beroep gaan. Bij een eventuele definitieve veroordeling, zal de Europese voetbalbond UEFA uitsluitsel moeten geven over de resultaten van Juventus tussen 1994 en 1998. Dan wordt de vraag actueel of Ajax alsnog de Champions League van 1996 heeft gewonnen. Een UEFA-woordvoerder zegt desgevraagd ,,niet op de zaken vooruit te willen lopen''.

Algemeen directeur Arie van Eijden van Ajax reageerde vanochtend, bij het vertrek van de landskampioen naar Turijn voor het duel van morgen tegen Juventus, als volgt: ,,Wij zijn geen partij in deze zaak, maar als dopegebruik wordt bewezen, hebben wij in principe recht op de Cup.''