Televisie

Een CDA-Kamerlid dat waarschuwt voor gekneusde persvrijheid bij de verkoop van voetbalrechten, mij maak je niets wijs. CDA en persvrijheid, leer mij Donner kennen. De duisternis regeert, majesteit.

Edoch, Joop Atsma maakt zich zorgen. Ik heb hem nooit anders gekend als een zorgelijke paladijn. Atsma is zorgelijk geboren, zorgelijk opgevoed, zorgelijk getrouwd en zorgelijk verweesd. De laatste jaren kon hij niet meer zonder de Amsterdamse humor van wijlen Gerrie Knetemann om nog een beetje uitgebeend wakker te worden. Nog liever ademde hij in de nek van Felice Gimondi dan in het staketsel van Balkenende: Europa in voetriempjes, een grotere wereld is er niet.

Atsma is van het wielrennen, van gewassen, zeg maar van de elementen. Nou ja, als er iets niet van hemel en aarde is dan is het wel het eisenpakket van de Eredivisie NV. Of de franjes van de mediawet. Politiek, niets dan politiek. En dan ook nog op zijn Neelie Kroes: belangen, hoezo belangen? Zelfs verwondering heeft nu darmen.

Atsma mag graag woordvoerder zijn van de goede-doelenindustrie. Bono in de polder. Altijd gecharmeerd van ongemak. Terwijl hij in zijn sportbond regentesker is dan een olietanker. Niet omver te blazen, niet gevat door eb en vloed. Dwars door de golven heen, als een Griekse zuil.

Atsma vreest voor de persvrijheid. Mag ik het een populistische impuls noemen? Een koortsaanval van instant-democratie? Een eruptie van selectieve verontwaardiging? Een schijnbeweging? De hele KNVB en aanverwante bonden ademen de duisternis van een wazig godsverlangen, Jeu Sprengers voorop. Nooit te beroerd om een pooier in de biechtstoel toe te spreken. Als het maar wat opbrengt.

Voetbalrechten, allicht is het een jungle. Dat is het al jaren, in Nederland, in Europa, in de wereld. Xaviera Hollander heeft nooit kunnen concurreren met de perversie van de FIFA, daar was ze veel te dorps, veel te Hollands voor. De UEFA? Groter kan de trechter van een zondeval niet zijn. Maar daar zullen we Atsma nooit over horen. Joop is de gezegende vazal van superieure machten. Ergo: een Beaujolais-bobo.

Nog treuriger is de Eredivisie NV: een inquisitie. Alles moet volgens welbepaalde regels op televisie. De stand van de camera's, de personele inzage van de dug-out, de tijdsduur van uitzending, de plicht van voetballers om te figureren in het publicitaire decor, de eenheid van plaats en drama, enfin, het onverdroten geluk van een heerlijke competitie.

Alleen onverlaten, wel of niet moslim, tacklen achterwaarts, en dat laten wij nieuwe tv-zenders niet zien. John de Mol wil dat niet. John wil een familiezender, vrede langs pils en pinda's. Dat vinden ze leuk, in Zeist. Waarom nog het deficit van de beschaving in close-up brengen als de maatschappij van exhibitionisme een religie maakt? Wij, de voetbalwereld, zijn toch van een hogere orde.

Hoe hoog zou die orde dan wel kunnen zijn? Niet hoger dan een stroomstoot van ijdelheid met 220 volt. Niet hoger dan de prachtige ontbladering van Leo Beenhakker. Don Leo, eens trainer van Ajax, van Real Madrid en het Nederlands elftal, nu adviseur van De Graafschap. Deze week luisterde hij een vergadering van sponsors op. Leo werd aangesproken op zijn inheemse humor, niet op zijn voetbalverstand. Hij vond het goed. Iedereen gelukkig, in de Achterhoek.

Ik houd duizend keer meer van Leo Beenhakker dan van Joop Atsma. Leo kan mij niet dribbelen, Joop daarentegen is de kromste dribbel van alle leven. Hij doet het nu voorkomen alsof hij een NOS-fundamentalist is. Terwijl hij even graag met De Mol aan tafel zit.

Eén ding weet ik zeker: het voetbal is niet meer van het volk. De nationale volkssport is van hogere machten, van beursgenoteerde kwalificaties, van berekende inhaligheid. Het voetbal is sowieso van de commerciëlen van het geweten. Daar kan je nog een dominee als Joop Atsma op en over zetten, maar meer ook niet.

Mart Smeets, Willem van Hanegen, Wim Kieft een voor een worden zij kruisvaarders. Gemangeld tussen ideaal en commercie, maar wel fundamentalistisch in het geloof van hun zender. Ze hebben geen weerwoord. Ze horen te verkopen wat ze zelf niet zijn.

Kan het nog, een land zonder televisie?