Stil genieten in het Oosterpark

Ron Jans (46) is de succestrainer van FC Groningen. Hij heeft het degradatiespook verdreven uit het Oosterpark en de kritische achterban voor zich ingenomen. Morgen gaat hij op bezoek bij Feyenoord, dat hij als voetballer van PEC Zwolle trakteerde op drie doelpunten.

Het spelershome van FC Groningen is verdeeld in twee kampen. Aan de ene kant wordt geklaverjast door de blanke voetballers. Aan de andere kant doen de donkere spelers een dutje tussen de ochtend- en de middagtraining. De geblesseerde kopspecialist én publiekslieveling Martin Drent speelt een partijtje biljart.

Trainer Ron Jans benadrukt dat er in de selectie van FC Groningen geen sprake van tweespalt is. Ook niet tussen de buitenlanders en de Nederlandse spelers. De Belg, de Zweed, de Macedoniër, de Braziliaan en de Zuid-Afrikaan zijn geen buitenbeentjes. ,,Ik heb hier tot nu toe alleen maar Nederlands hoeven spreken'', weet de leraar Duits die ruim twee jaar in het Oosterpark werkzaam is. ,,De buitenlanders passen zich moeiteloos aan. En andersom heeft niemand problemen met de ramadan van die ene moslim in de groep. Natuurlijk zijn er culturele verschillen, maar wat dan nog? Wij kunnen zoveel leren van andere volken. Nee, ik voel geen enkele sympathie voor extreem-rechts en ook niet voor extreem-links trouwens. Ik walg van alle geweldsuitwassen.''

Na een korte adempauze zegt Jans, geboren en getogen Zwollenaar die in de buurt van Zuidlaren woont: ,,De tijd is voorbij dat hier elf Groningers in het veld stonden. Wij beleven veel plezier aan onze buitenlanders, ook al proberen we zoveel mogelijk Nederlanders op te stellen. Ik heb met Turken, Marokkanen en Surinamers gewerkt. Een absolute verrijking van mijn carrière. Ik heb ook een jaar in Japan gevoetbald, en woonde met mijn gezin in Hirosjima. Een stad vol monumenten. We zijn met Mazda Sport gedegradeerd en ik was drie maanden geblesseerd. Toch had ik het avontuur voor geen goud willen missen.''

Jans kan zich vinden in het motto dat sport verbroedert, juist ten tijde van politieke onrust. Johan Cruijff wees daar nog eens op na de moord op Theo van Gogh. ,,Voetbal laat zien hoe je kunt integreren. Blank en zwart lopen hier door elkaar heen, ook al hebben ze op een trainingsdag misschien verschillende bezigheden. De slapers én de klaverjassers vormen echt geen subgroep in de groep. Iedereen respecteert de ploeggenoot die aan de ramadan doet. Ik hoef hier niet voor politieagent te spelen.''

Jans vertelt dat hij als trainer van FC Groningen ,,een tunnelvisie'' heeft ontwikkeld. Hij is zo ,,bezeten van het spelletje'' dat hij alles wat buiten het voetbal gebeurt bijna onopgemerkt randverschijnselen noemt. Hij is een `voetbaldier', zoveel is zeker. Wie hem op een doordeweekse training een poosje gadeslaat, telt met de minuut meer zweetdruppels op zijn karakteristieke gezicht. De voormalige buitenspeler van PEC Zwolle, FC Groningen, Roda JC en Veendam heeft zo te zien nog een uitstekende trap in zijn linkerbeen, waarmee hij in de jaren tachtig opvallend vaak scoorde tegen Ajax en Feyenoord. In de modderpoel naast het Oosterpark scoort hij deze middag slechts één keer. ,,Veel te weinig'', zegt hij na een oefensessie waar de spelvreugde van afdruipt. ,,Er wordt hier meer gelachen dan een paar jaar geleden, zonder dat ik de lolbroek uithang. Ik wil niet geforceerd overkomen. Ik ben ook meer een stille genieter, een vrij verlegen jongen eigenlijk.''

Jans is altijd zichzelf, zeggen de spelers die het weten kunnen. Vorige maand liep hij nog boos weg van een training. Het Dagblad van het Noorden, de fusiekrant die de regionale voetbaltrots van oudsher kritisch volgt, repte over een heuse rel. Twee dagen later volgde een verzoeningsgesprek met de spelers. Drie weken later zegt de trainer: ,,Ik stoorde me aan het gedrag van bepaalde jongens en heb nu eenmaal een hekel om dingen te verbergen. Achteraf gezien was het geen snuggere actie. De hele affaire verdiende geen schoonheidsprijs. Ik had slimmer en niet zo impulsief moeten zijn. Ik was mezelf even kwijt. Maar ja, er sluimerde iets en door dat weglopen van mij zijn sommige jongens wel wakker geschud. Ik ben nu weer heel tevreden over de inzet op de training.''

Ron Jans en de kinderen. Hij krijgt van zijn drie zoons (,,allemaal rechtspoten, niet goed genoeg voor het betaalde voetbal'') op zondagavond tijdens Studio Sport nog wel eens te horen dat hij zich te emotioneel heeft gedragen. Het schelden tegen scheidsrechters probeert hij af te leren, al is het maar vanwege de voorbeeldfunctie die hij vervult. `De twaalfde man' gedraagt zich doorgaans beter, als de trainer en de speler zich gedeisd houden.

,,Ik heb mezelf niet altijd in de hand, maar het gaat gelukkig steeds beter'', zegt de derdejaars proftrainer, die na zijn actieve voetballoopbaan vanaf 1991 achtereenvolgens ging coachen bij de amateurclubs SJS Stadskanaal, ACV en Achilles 1894. In 2000 werd hij assistent-trainer van eerstedivisieclub Emmen. Is Jans soms een laatbloeier? ,,Misschien wel, maar alles wat bloeit is mooi, dus is het geen diskwalificatie. Stap voor stap is geen verkeerde weg. Trainers die snel zijn gekomen, kunnen ook snel afbranden. Er zijn genoeg voorbeelden van collega's die in de vergetelheid zijn geraakt. Ik ben gelukkig altijd onafhankelijk van kruiwagens geweest, heb nooit een hengeltje uitgegooid, zo zit ik niet in elkaar.''

Hij werd bij FC Groningen ,,een beetje tot mijn verbazing'' de opvolger van Dwight Lodeweges, die wegens de slechte resultaten moest vertrekken. De harde supporterskern wilde hem zelfs letterlijk te lijf gaan. Sinds de komst van Jans, in oktober 2002, zijn de sfeer én de prestaties drastisch verbeterd. ,,Ik zoek een positieve wisselwerking met de supporters. Ze moeten hier kunnen kankeren, dat hoort bij de aard van het volk. Ik heb nooit excessen meegemaakt. Ze hebben het recht kritisch te zijn en tegelijkertijd de plicht ons te steunen als het we het nodig hebben. Ik ben gek met ze, want ze zijn hondstrouw. Daarom bedank ik ze ook altijd bij uitwedstrijden.''

Jans de workaholic mag dan ,,soms met oogkleppen'' door het leven gaan, hij staart zich niet blind op het voetbal. Zo heeft hij bijna stiekem een mental coach aangesteld, die hem op afstand (,,meestal telefonisch, heel soms bij een teambespreking'') van psychologische adviezen voorziet. ,,Ik loop er niet mee te koop en wil er niet te veel over zeggen, want de spelers weten er weinig van. Het gaat in feite om een coach van de coach. Ik wil zo veel mogelijk rendement uit de groep halen, en alle kleine beetjes kunnen helpen.''

Over zijn eigen werkwijze: ,,Ik leg zo min mogelijk regels van bovenaf. Die balans is gevaarlijk. Je moet oppassen dat spelers geen misbruik maken van de vrijheid. Ik probeer heel transparant te zijn, zó open dat sommige jongens het niet kunnen geloven. Die waren een strenge leermeester gewend. Ik geloof heilig in het harmoniemodel. Ga ook altijd op kraamvisite bij de spelers. Toen Drent begin dit jaar zijn derde kind kreeg, mocht hij me middenin de nacht wakker bellen. Martin is een soort Pietje Bell die graag kattekwaad uithaalt. Ik kan nooit lang boos hem op hem zijn. Hij heeft een goed hartje.''

Zelf bedrijft hij psychologie van de koude grond. Hij heeft thuis boeken van de Amerikaanse basketbalgoeroe Phil Jackson in de kast staan, maar hij is nog niet aan lezen toegekomen. ,,Ik heb zo veel kranten en tijdschriften, dat de vakliteratuur er soms bij inschiet. Ik ben niet zo'n boekhouder, train voornamelijk op mijn gevoel. Maar sommige wetenschap moet je niet negeren. Zo zweer ik bij de kennis van Raymond Verheijen, mijn docent van de trainersopleiding in Zeist. Mijn oefenstof is een afgeleide van zijn zogenoemde `periodiseringsleer'. Ik werk net als hij in blokken: om de zes weken hetzelfde programma. Zo worden de spelers steeds sterker tijdens het seizoen. Nadeel is dat revaliderende spelers aangepast trainingsschema's nodig hebben. Anders belanden ze in een vicieuze cirkel. Het zijn niet voor niets altijd dezelfde spelers die geblesseerd raken. Pure kapitaalvernietiging!''

Jans, zoon van een concierge, noemt zichzelf ,,een praktijkman die zijn theoretische kennis niet verwaarloost''. Hij hekelt de toegenomen verzakelijking in het voetbal en vreest een almaar groeiende commercie. ,,Voetbal is een sport van de mensen en dat moet zo blijven. Ik sta open voor de invloeden van buitenaf – misschien kunnen we experimenteren met de afschaffing van de buitenspelregel – maar ik ben bijvoorbeeld geen voorstander van collectieve krachttraining. Wesley Sneijder (lichtgewicht van Ajax, red.) moet geen klerenkast worden. Ik laat het aan de jongens zelf over of ze aan gewichten willen hangen. Zolang het maar niet ten koste gaat van de veldtraining. Voetballers moeten kracht kunnen omzetten in snelheid. En trainers moeten geen doktoren worden. Ik ben geen baas in een laboratorium. Laat iemand anders een witte jas aantrekken.''

Jans heeft bij FC Groningen een contract tot en met 2006. Hij hoopt voor die tijd de verhuizing naar industrieterrein Euroborg mee te maken. ,,Ik ben niet zo bang dat de sfeer in het nieuwe stadion minder wordt. Alsof het bij NAC, NEC of Vitesse nu zo'n dooie boel is. We krijgen straks meer publiek en dan gaat vanzelf de begroting omhoog. Ik wil graag mijn missie voltooien: van een degradatiekandidaat een stabiele middenmoter maken. We zijn op de goede weg.''

Wat Ron Jans daarna gaat doen, weet hij nog niet. Eén ding is zeker: hij keert liever niet terug naar de schoolbanken. ,,Alleen als ik daartoe financieel gedwongen wordt. In emotioneel opzicht zou het een stap terug zijn. Wat is er mooier dan elke dag met een groep kerels door de modder ploeteren en met z'n alleen naar de wedstrijd toeleven? Ik ben een buitenmens en die schoolgebouwen zijn altijd warm. 's Zomers door de zon en 's winters door de kachel. Man, wat heb ik staan zweten voor de klas, en echt niet van de zenuwen.''