Spendeer en bespaar

Wie vóór 31 december extra spendeert, krijgt mogelijk van de fiscus een tegemoetkoming van 1,2 procent over deze uitgaven. Hoe dat kan? De inkomstenbelastingwet IB2001 kent drie soorten belastbaar inkomen, verdeeld over drie boxen, elk met een eigen tarief. In box 1 valt het progressief belastbare inkomen uit werk en uitkeringen, en het eigenwoningforfait (voorheen: huurwaardeforfait) van de hoofdwoning. In box 2 het inkomen uit aanmerkelijk belang, tegen 25 procent. En in box 3 valt het inkomen uit sparen en beleggen, belast tegen 30 procent. Het inkomen in box 3 bestaat niet uit rente, dividend, huur en andere opbrengsten (allemaal belastingvrij), maar uit 4 procent vast(forfaitair) van de economische waarde van de bezittingen minus de schulden. Over dat percentage wordt 30 procent inkomstenbelasting geheven. Zo kom je op de 1,2 procent in box 3; 30 procent van 4 procent.

Het vermogen in die box bepaalt de fiscus door het gemiddelde saldo in een jaar te berekenen. Men neemt de stand op 1 januari en die op 31 december, telt deze twee bij elkaar op en deelt de som door twee. Wie zijn belasting wil drukken, moet dus zorgen dat zijn vermogen op de twee peildata zo laag mogelijk is. Door net voor 31 december iets te kopen, of te lenen en het geleende bedrag direct uit te geven, sla je twee vliegen in één klap. Je vermogen op 31 december is lager en ook dat op 1 januari daarna. Samen 1,2 procent – tweemaal 0,6. Daar staat wel tegenover dat de eventuele spaarrente op je uitgaven vervalt. Wat kan je doen? Enkele rekenvoorbeelden. Omwille van de eenvoud zonder rekening te houden met vrijstellingen:

Je overweegt rond deze tijd voor 10.000 euro een auto te kopen. Door dit nu te doen, bespaar je 120 euro; over 10.000 euro 0,6 procent per 31 december en 0,6 per 1 januari. Wie de auto koopt met geleend geld, moet dat tijdig doen, want de schuld verlaagt het vermogen, behalve 2.700 euro (in 2004) per persoon. Voor fiscale partners is die drempel 5.400 euro.

Wie in een huis met een beperkte hypotheekschuld woont, zeg 25.000 euro, en voor het jaareinde aflost, behaalt een dubbel voordeel. Die 25.000 euro verhuizen van box 3 naar box 1 om daar de aftrekbare eigenwoningschuld (die valt nooit in box 3) af te lossen. Dat scheelt 375 euro; 1,2 procent van 25.000. Bovendien tel je vanaf 2005 het eigenwoningforfait niet meer bij als belastbaar inkomen in box 1.

Het tijdig en officieel (levering bij de notaris) kopen of ontijdig verkopen van een huis kan belasting besparen of juist extra belasting kosten.

Wie nu koopt, en niet ná 1 januari, en deels betaalt met eigen geld, verschuift belastbaar vermogen van box 3 naar de eigen woning in box 1. Laat dat 150.000 euro zijn, dan bespaar je eenmalig 1.800 euro; 1,2 procent van 150.000. Steeds meer mensen zijn gedwongen zo'n hoog bedrag aan eigen geld in te zetten, omdat de bijleenregeling voorschrijft de overwaarde van de verkochte woning in het nieuwe huis te stoppen. Anders gesteld: je kan er geen aftrekbare lening meer voor sluiten.

De keerzijde van deze transactie is de verkoop van een huis. Doe je dat voor 31 december en staat de opbrengst voor die datum op je bankrekening, dan telt dat bedrag mee voor de heffing. Ook al is dat voor een paar dagen, omdat je het geld snel nodig hebt voor een ander huis.

Het is denkbaar dat je huis 300.000 euro opbrengt, terwijl je nog een aftrekbare eigenwoninglening (bijvoorbeeld bij je ouders) van 150.000 euro in box 1 moet aflossen, wat je hebt gepland voor het nieuwe jaar. Je ouwelui zitten immers niet op het geld te wachten. Jammer. De volle mep van 300.000 euro valt nu in box 3 en kost daar eenmalig 3.600 euro; 1,2 procent van 300.000. Schuif je de levering, betaling en aflossing op tot ná 1 januari, dan bespaar je dit bedrag.

Tot slot nog twee punten. Belastingschulden zijn in box 3 niet aftrekbaar van het vermogen. Daarom loont het om die voor het jaareinde te betalen. Sommige belastingplichtigen menen dat je banksaldo's best kan verzwijgen op je aangiftebiljet. Helaas: banken zijn wettelijk verplicht alle saldi door te geven aan de fiscus. Dat heet renseignering. De moraal? Loop de komende weken alle zaken (waaronder schenken) eens door met een box 3-oog. Alle beetjes helpen.