Regenboog voor kinderrechten

Voor veel Nederlandse kinderen zijn verhalen over kindsoldaten, kinderarbeid en zwerfkinderen, de `ver van mijn bed show'. Toch spelen kinderrechten ook dichterbij huis.

ZODRA DE DEUR van het klaslokaal opengaat, komt de scherpe lucht van terpentine je tegemoet. Gehuld in zwarte vuilniszakken zijn elf leerlingen van de Internationale Schakelklas van het Florijn College in Breda druk in de weer met kwast en verf. Gillion (14, afkomstig uit de Verenigde Staten) en Juste (16, afkomstig uit Kongo) beschilderen ieder een kant van een oude deur. Met een zelfportret. Dat is de meest veilige uitleg van het thema van het Kinderrechtenfestival Nederland van dit jaar: `Geef kinderen een gezicht'. Gloriana (13, afkomstig uit Costa Rica) heeft haar kant van een kliko-afvalcontainer beschilderd met ogen in alle kleuren van de regenboog. Maar de meest persoonlijke invulling van het thema komt van een meisje uit Chili: een zwangere vrouw geschilderd, met een kind dat haar buik kust. Een pleidooi tegen abortus.

Vandaag is het vijftien jaar geleden dat het Verdrag voor de Rechten van het Kind werd aangenomen door de Verenigde Naties. Inmiddels hebben 191 van de 193 landen het verdrag ondertekend. Ieder jaar worden er rondom de Dag voor de Rechten van het Kind activiteiten georganiseerd om het onderwerp levend te houden. Zo krijgen in Amsterdam, Rotterdam, Utrecht en Breda leerlingen van verschillende vmbo-scholen een week lang ieder ochtend les over kinderrechten en mogen ze de thema's (kindsoldaten in Sierra Leone, jeugdprostitutie in Indonesië, jeugdbendes in Honduras) 's middags creatief vormgeven. Dat moet resulteren in lokale `arts for rights' presentaties. KidzWise (een gezamenlijk project van Unicef Nederland en anderen) wil kinderen in de hoogste groepen van het basisonderwijs stimuleren zélf in actie te komen voor kinderrechten. De kinderen konden hun eigen actieplan insturen en de negen origineelste zijn eind vorige maand beloond met een `masterclass', waarin ze vaardigheden konden opdoen om hun plan nóg professioneler aan te pakken. Zoals vijf Amsterdamse vriendinnetjes die zangles kregen om beter te kunnen zingen in hun zelfgeschreven musical over vriendschap. Het geld dat met hun optredens verdienen sturen ze naar `kinderen in arme landen', schrijven ze op de site van KidzWise.

De leerlingen van de Internationale Schakelklas maken een stukje van de tentoonstelling `Geef kinderen een gezicht', die samengesteld wordt uit werk van Bredase schoolkinderen. De opening van de tentoonstelling is het hoogtepunt van het driedaagse Kinderrechtenfestival, dat dit jaar voor het eerst op deze manier in Breda wordt georganiseerd. De tentoonstelling zal een maand lang te zien zijn in museum De Beyerd en daarna het land gaan rondreizen.

Projectleider Ludi Pechaczek heeft grootse plannen met het Kinderrechtenfestival, vertelt ze in de directiekamer van het schoolgebouw waar de Internationale Schakelklas huist. ``Ons doel is om kinderrechten als integraal onderdeel van het onderwijscurriculum te laten opnemen. Wij willen bereiken dat kinderen de kinderrechten ook op zichzelf betrekken, erover gaan nadenken en met elkaar in discussie gaan.''

Pechaczek heeft op de Pabo in Breda stagiaires geworven, die op diverse basisscholen in de regio lessen over kinderrechten geven, met naast een theoretisch gedeelte vooral ook een kunstzinnige invulling: een gedicht maken, een rapsong, een schilderij. Pechaczek heeft met vijf andere pabo's afspraken lopen om volgend jaar daar hetzelfde te gaan doen. Zo hoopt ze op een olievlekvorming, omdat juist in deze roerige tijden ook kinderen in Nederland meer bezig zouden moeten zijn met hun eigen rechten en die van hun buurmeisje en buurjongen.

Want, is de ervaring van Pechaczek, voor veel Nederlandse kinderen zijn kinderrechten, met verhalen over kindsoldaten, kinderarbeid en zwerfkinderen, toch een beetje de `ver van mijn bed show'. Ten onrechte natuurlijk, want kinderrechten spelen ook dichterbij huis. De themaweek 'Geheim Geweld' over kindermishandeling op de Nederlandse televisie bracht dat haarscherp in beeld. Pechaczek: ``Het schrijnende in deze Internationale Schakelklas is dat veel van deze leerlingen werkelijk hebben ervaren hoe het is om als kind geen rechten te hebben.'' Om deze jongeren uit te leggen wat kinderrechten zijn heeft Pechaczek ieder recht op een papiertje geschreven. Deze papiertjes mogen de leerlingen zelf rangschikken. Zo kunnen ze laten zien welk recht zij het belangrijkste vinden, en – andere kant van de medaille – aan welk recht het hen ontbroken heeft.

In het handenarbeidlokaal kunnen of durven niet alle leerlingen in het Nederlands te vertellen wat zij van dit onderwerp vinden. Gloriana komt niet verder dan `weet ik niet' en twee Chinese meisjes zwijgen als het graf. Zij hebben bergen, bomen en vogels geschilderd, maar waarom kunnen ze niet uitleggen. De meisjes hadden sowieso moeite met de opdracht, vertelt beeldend kunstenaar Jack van Elewout, die het project begeleidt. ``Ze hebben eerst twintig minuten naar een leeg vel papier zitten staren. De creatieve kant wordt in China kennelijk niet ontwikkeld. Maar als ze dan beginnen, zie je ook dat het gaat borrelen. En dat is geweldig. En de samenwerking is mooi om te zien. Ze moeten sámen iets moois maken.''

Gillion kan zijn woordje al wel aardig doen. ``Bij de rechten van het kind gaat het erom hoe sommige kinderen in andere landen geen naam hebben, geen identiteit, dat ze niet naar school kunnen.'' Ook Juste wil wel wat vertellen: ``Dat is belangrijk. In mijn land mag je niet naar school als je geen geld hebt. Dat is slecht.''