`Oom Wanja' in krachteloze regie

Van deze Oom Wanja van Toneelgroep Amsterdam zal vooral het buitengewone decor beklijven. Ontwerper Marcel Schmalgemeijer plantte een metershoog verticaal grasveld, met wat klaprozen en paardebloemen. Alsof we er van bovenaf op kijken. Voor deze prachtige groene wand speelt Tsjechovs verhaal zich af: over de werkpaarden en de luxepaarden. Oom Wanja en zijn lelijke nichtje zijn de werkpaarden. Zij werken op het landgoed om het dure stadsleven te bekostigen van de twee luxepaarden, de professor en zijn mooie vrouw. De luxepaarden komen op bezoek om de werkpaarden van het werk houden. Maar, wat voor paard dan ook, geen van hen ontkomt aan het gevoel van grote leegte en gemis, het besef dat lamlendigheid en somberheid altijd de levensvreugde zullen bederven. Als je dat eenmaal beseft, kun je maar beter een werkpaard zijn. Kun je tenminste lekker werken.

Hoewel de jonge regisseur Olivier Provily al meer dan drie jaar voor veelbelovend doorgaat, heeft hij weinig succesrijke voorstellingen gemaakt. Telkenmale zijn de critici weer in hem teleurgesteld, maar dat verhindert ze niet om hem veelbelovend te blijven vinden. Blijkbaar zit er altijd iets bijzonders in zijn voorstellingen waardoor de hoop op een meesterwerk niet vervliegt. Met Oom Wanja (1899) van Anton Tsjechov regisseert hij zijn eerste repertoirestuk voor de grote zaal. Een soort meesterproef dus.

Provily past wel bij Tsjechov. Hij houdt van verstilling, vertraging. Hij wil dat bezoekers de ruimte en de tijd ervaren. Tsjechovs drama kent veel stilstand, bewegingloosheid. Kijk alleen maar naar zijn eindeloos opgerekte afscheidsscènes. Bovendien gaan zijn stukken vaak over lamlendigheid. Tsjechov schreef geen dwingende plots, het ging hem om de sfeer en om de levensechte levensschetsen. En om zijn boodschap van milde menselijkheid. Dat laatste spreekt Provily ook aan. Hij wil met deze voorstelling ,,een bak liefde'' de zaal in storten. En inderdaad, je kunt wel treuren om het ongeluk van Wanja en zijn nichtje, maar als ze uiteindelijk samen rekeningen zitten te schrijven, en het grasveld achter ze verandert in een sterrenhemel, met de bloemen als blauw oplichtende sterren, dan weet je: ze hebben hun werk en ze hebben elkaar.

Hoewel deze Oom Wanja enige mooie en geestige momenten kent, is Provily er wederom niet in geslaagd om te overtuigen. Zijn regie is te krachteloos. Het stille, het trage, het lege werkt verkeerd: de voorstelling wordt er enigszins sloom en saai van. De acteurs zijn ook niet krachtig genoeg om het stuk te dragen. En wat praten ze zacht. Helaas, wederom een teleurstelling van Provily. Hij moet dus nog even veelbelovend blijven.

Voorstelling: Oom Wanja van Tsjechov, door Toneelgroep Amsterdam. Gezien 19/11 Stadsschouwburg Amsterdam. Tournee t/m 15/1. Inl 020-5318484, www.toneelgroepamsterdam.nl