Melancholie, amateurdans en stijve heupen

Vraag de Nederlander naar een Nederlandse dans en hij zal ongetwijfeld de klompendans noemen. Volgens een van de geïnterviewden in het slot van het documentaire tweeluik Holland Danst! heeft die dans historisch gezien nooit bestaan en is het een relatief recente, toeristische uitvinding. Wat wel een Nederlandse uitvinding en succesvol exportproduct blijkt is de beukende gabberdans uit het housecircuit van de jaren negentig.

Regisseur Niek Koppen, bekend van documentaires als De Keuken van Kok en De Slag in de Javazee, schetst in het tweede deel de geschiedenis van de amateurdans vanaf 1900. Samenvattend kun je zeggen dat Nederlanders en hun geheupwieg niet altijd een gelukkige combi zijn geweest. In de jaren twintig dansen bij het draaiorgel? Onzedig! Saamhorig socialistisch volksdansen? Onzedig! Amsterdam kondigde in 1930 zelfs een dansverbod af, maar Hollands stijve heupen lieten zich zeker na de Tweede Wereldoorlog niet vastklinken. De ballroomdans, de rock & roll, de tango of een cursus buikdans doorbraken langzaam de terreur van de kerkelijk verzuilde dansscholen (`huwelijksmarkt') die eenmaal kerkloos weer zouden floreren door de komst van John Travolta en de drive-in shows.

Vorige week toonde de NPS de eerste aflevering van Holland Danst! die een beeld gaf van de professionele Hollandse dans. Redactioneel gezien was dat alles behalve een hoogstandje, maar de vormgeving was opvallend. Ook in het amateurdeel wordt veel historisch materiaal split screen getoond: geïnterviewden zijn op het scherm op postzegelformaat terug te vinden terwijl naast hen archiefbeelden van dansende mensen opdoemen. Die vormgeving past in dit deel beter omdat de geschiedenis van de amateurdans zich keurig in chronologische modes afspeelt en de verhaallijn dus een stuk opsommeriger is dan de implosies en explosies in de danskunst.

Toch ontkomt de hippe vormgeving niet aan de voorspelbaarheid van de chronologie. Die redactionele keuze is ook weer jammer, want een verband met de 18de-eeuwse klompendans in Engeland of de invloed van Afro-Amerikanen op bijvoorbeeld de rock & roll blijft achterwege. Inzicht in de geschiedenis krijg je mondjesmaat, maar zeker voor de ouderen onder ons is het zien van zoveel geweldig archiefmateriaal een melancholiek avontuur.

Holland Danst!: De bevrijding van de heupen, NPS, Ned.3, 13.00-14.00u.