Ik heb altijd gelijk

Ik ontdekte de soort tijdens mijn eerste demonstratie. Ik was mijn hele middelbareschooltijd voorstander van kruisraketten geweest, dus ik kon pas de straat op met mijn mening bij de zoveelste bezuiniging op het hoger onderwijs. (Inmiddels zijn wij – o kenniseconomie – al weer tientallen bezuinigingen verder, maar daar gaat het nu even niet om.) Bij aankomst op de Dam kreeg ik een A4-tje in mijn hand geduwd waarin ik werd uitgenodigd om dat weekend elders in het land te komen demonstreren tegen iets anders. Bont, kernenergie, sluiting van een buurtcentrum; ik weet echt niet meer wat het was. Eek! Ik had mij in een menigte professionele demonstranten laten lokken! Een groep mensen die Een Mening heeft, maakt niet uit waarover, als je er maar de straat voor opkunt. En niet te lang over nadenken, die mening, want dan past hij niet meer op een spandoek! Het werd dus meteen mijn laatste demonstratie.

Een andere waarneming van de Bonte Gelijkhebber (verenkleed: slonzig, roep: `actie actie') deed ik 6 jaar geleden bij het kijken naar `de stad was van ons', een documentaire over de geschiedenis van de Amsterdamse kraakbeweging. Een van de geïnterviewden was een zogenaamde hardliner, die een collega-kraker zou hebben opgesloten en bedreigd met een elektroshockapparaat, om achter de namen te komen van andere gematigde krakers, die niet mee wilden doen met zijn radicale plannen. Een man die kennelijk vond dat hij zodanig Gelijk had, dat het geweld rechtvaardigde. Hij snapte overigens nog steeds niet wat het probleem was. En wat dacht je: deze ex-radicale kraker werd geïnterviewd in het vliegtuig, op weg naar de Caraïben, waar hij ten tijde van de opname vaak naartoe vloog om actie te voeren tegen milieuvervuiling. Dat is nog eens een carrière. Van Gelijk over de woningnood naar Gelijk over het milieu. Wat zou hij vandaag de dag doen? Op treinrails liggen voor een kerntransport? Kaapt hij binnenkort een burgervliegtuig, om het te laten neerstorten op Camp Smitty? Ik hoop maar dat hij zich heeft aangesloten bij The A-team, dan vallen er tenminste geen doden.

Op 8 september 2001 (net op tijd!) werd de antiracismeconferentie in Durban, Zuid-Afrika afgesloten. De conferentie was mislukt, verlaten door Israël en de VS, omdat een aantal Arabische landen erin geslaagd was de agenda van de conferentie te beperken tot `de misdaden van de staat Israël tegen de Palestijnen'.

Dat is het probleem. Als je maar hard genoeg voor je mening uitkomt, gaat iedereen uit de weg. Jarenlang moest het verkeer in Amsterdam wekelijks worden omgelegd omdat er weer een clubje mensen een Belangrijke Mening bedacht had. (Dat valt tegenwoordig gelukkig wel mee, eigenlijk houden we hier alleen nog stille tochten.) Woningnood rechtvaardigt onderling geweld, grootscheepse vernieling, en veldslagen met de politie? En je mag een belangrijke conferentie onmogelijk maken onder het motto: wat kan mij de rest van de wereld schelen als je het lijden op de Gazastrook ziet? Ik vind van niet.

Vrijheid van meningsuiting, zeker. Als iets een kenmerk van beschaving is, dan is het wel dat je niet vervolgd kunt worden vanwege je overtuiging. Maar is `je plaats kennen' niet ook heel beschaafd? Proberen een nuttig lid van de maatschappij te zijn, in plaats van de maatschappij te verstoren omdat jij het zo interessant van jezelf vindt dat je een Mening hebt? Klinkt lekker ouderwets hè? Pim Fortuyn, die wilde ook zo graag terug naar de jaren 50. Los van het feit dat hij daar als excentrieke homo niet zo veel te zoeken had gehad, heeft zijn pleidooi voor absolute vrijheid van meningsuiting `je moet alles kunnen zeggen' ook ontzettend weinig met de tijd van de wederopbouw te maken. Toen moest je namelijk nog gewoon je bek dichthouden! Niet omdat de wetgeving anders was, maar omdat dat toen bij onze cultuur hoorde: je plaats kennen. Tjee, ik word er nostalgisch van, en ik ben van 1967!

Zo hadden we laatst met een groep vrienden een discussie over de vrijheid van meningsuiting. Daar schijnen wel meer mensen het over te hebben, de laatste tijd. Een echte conclusie kwam er niet, wel gingen er veel stemmen op voor het schrappen van de wetsartikelen die belediging, godslastering en majesteitsschennis verbieden. Als schrijnend voorbeeld van het laatste gold de persoon die een tijdje geleden tot een boete is veroordeeld wegens het gooien van een zakje water met meel tegen de gouden koets, op de trouwerij van Willem Alexander. Dat mag dan niet omdat het een prinselijk huwelijk is!

Maar prinselijk of niet, ik vind eigenlijk ook dat je dat niet kan doen. Weet u het nog? De gemeente had het koningsplein gereserveerd voor de mensen die ontzettende last van een Mening hadden op de trouwdag. Dus daar werd etnisch getrommeld voor de slachtoffers van de Argentijnse dictatuur. Goed gekanaliseerd door de gemeente, en dat zakje meel was het enige incident. Maar wie ben jij dan wel, dat je vindt dat je die bruiloft mag verstoren? Terwijl er al maandenlang discussie over het verleden van Papa Z is geweest, die daarom zelfs wegbleef op de feestdag. Meer Nederlanders dan ooit tevoren wisten dat er een walgelijke dictatuur was geweest in Argentinië, dankzij de keuze voor Máxima! Welk dringend doel is er dan nog om te vertellen dat JIJ het niet eens was met die dictatuur, en dat er nog schuldigen opgepakt moeten worden? Laat die mensen lekker trouwen!

Stel nou dat deze zakje-gooier volgende week gaat trouwen, en dat opeens Willem-Alexander binnenkomt, zijn broek uittrekt en op de tafel van de ambtenaar gaat zitten. Niet uit wraak, maar omdat hij heeft uitgevonden dat een van de ouders van het bruidspaar in de politionele acties een kampong in de fik heeft gestoken. Tuurlijk mag de prins dat doen: vrijheid van meningsuiting! Maxima is twee straten verder bezig om met waterverf de ruiten van een journalist te beschilderen met het woord `Kut-republikein'. Ze is namelijk vóór de monarchie. En intussen lopen we allemaal te schelden, en terug te schelden, want hoera, we hebben een mening.

Maar het allerergst zijn natuurlijk die mensen die alleen een mening hebben omdat ze eerder die dag een telefoontje van de redactie kregen `waar die column blijft!'