Friese fans zoeken nu zelf de dialoog

Cambuur Leeuwarden gold vijf jaar geleden als een probleemclub. Met het project `Helden rond de Velden' werd voetbalvandalisme geminimaliseerd en groeide de Friese club zelfs uit tot een internationaal voorbeeld.

Supporters van Cambuur Leeuwarden die in het verleden over de schreef gingen, kunnen door het tonen van goed gedrag strafvermindering krijgen. Zo woonden twee fans gisteravond onder begeleiding van een individuele mentor het duel met Helmond Sport (2-2) bij. Vooraf hebben ze in een contract laten vastleggen dat ze geen drank en drugs zullen gebruiken. Na afloop leggen ze de kortste route naar huis af in de hoop zo snel mogelijk toegang krijgen tot het vak met de fanatieke aanhang van de Friese voetbalclub. Enkele tientallen supporters gingen het tweetal de afgelopen jaren voor. De ervaring leert dat ze de `terugverdiende' plek in het stadion niet meer kwijt willen.

Sinds het zogenoemde `buddy-mentor- project' vier jaar geleden werd ingevoerd is het aantal stadionverboden bij de club uit de eerste divisie teruggelopen van 57 naar zeven. Opmerkelijk is ook dat er geen recidivisten geweest zijn. ,,Laten we dat maar even afkloppen'', zegt projectleider Cor Greben. ,,Het toont wel aan dat ons beleid werkt. In het begin gingen we zelf naar de supporters toe, maar nu is dat andersom. Als ze een stadionverbod krijgen, komen ze vragen of ze niet aan het project mee mogen doen. Cambuur heeft al jaren geen boetes van de voetbalbond meer gehad.''

Na de rellen tussen aanhangers van Ajax en Feyenoord in 1997 in Beverwijk besloot het ministerie van VWS in samenwerking met de voetbalbond dat clubs, gemeenten, politie en jeugdzorginstellingen de handen ineen moesten slaan. Sindsdien zijn overal in het land gesubsidieerde projecten begonnen om voetbalvandalisme tegen te gaan. Zo ook in Leeuwarden waar clubbestuur en de aanhang lijnrecht tegenover elkaar stonden. ,,Geen van de partijen durfde zijn vingers te branden aan het probleem. Iedereen bleef naar elkaar wijzen'', zegt Greben van de Leeuwardense stichting Het Buro.

Op initiatief van Het Buro werd een plan opgesteld waarin iedereen op zijn eigen verantwoordelijkheden werd gewezen. De club stelt sindsdien wekelijks twee spelers beschikbaar, die een kringgesprek met kinderen van de basisschool voeren over normen en waarden; de gemeente zorgt voor de financiering, de politie handhaaft de orde en medewerkers van Het Buro zorgen voor de intensieve begeleiding van de supportersgroepen. De verschillende projecten vallen onder de noemer Helden rond de Velden.

Naast de aandacht voor supporters met een stadionverbod, het wekelijkse veiligheidsoverleg met de supportersvereniging en de opleiding van jeugdstewards steekt de club veel tijd in de jongste categorie supporters. Een dag voor de thuiswedstrijd tegen Helmond Sport gingen tientallen kinderen in gesprek met de selectiespelers René van Rijswijk en Angelo Zimmerman over onderwerpen als pesten en racisme.

Ondertussen kregen andere scholieren in een speciaal ontworpen anti-vandalismebus letterlijk te zien waar het slopen van voertuigen toe leidt en wat de kosten daarvan zijn. Later op de dag werden de groepen herenigd en kregen ze bij het stadion van Cambuur een voetbalclinic. Met een geel fanshirt vol handtekeningen keerden de toekomstige aanhangers van de club huiswaarts om een dag later hun helden in het stadion aan te moedigen.

Doel van de aanpak is het creëren van een band tussen de supporters en de club, stelt projectleider André Saris. Hij weet nog goed hoe groot de kloof tussen de club en de fans een aantal jaar terug was. ,,Cambuur had vroeger een heel hoog hek rond het veld. Boze supporters klommen daar steeds in'', stelt Saris in het kantoor van Het Buro in Leeuwarden. ,,Op initiatief van de supporters is besloten de hekken weg te halen. Wie op het veld komt, krijgt een stadionverbond en vijfhonderd euro boete. Die straf is nog nooit opgelegd.''

Bij Cambuur denken supporters mee over het houden van thema-avonden en het organiseren van activiteiten rond wedstrijden. Zo worden bijvoorbeeld confettikanonnen gebruikt in plaats van vuurwerk. Dit alles onder het motto `sfeervol, vriendelijk en veilig'.

Verrassend was de wijze waarop de aanhang van Feyenoord in het seizoen 2000 werd ontvangen. Terwijl velen met angst en beven naar de ontmoeting uitkeken, gedroegen de Rotterdamse fans zich voorbeeldig, nadat ze met koffie en broodjes kroket waren ontvangen. Saris: ,,Het gaat om de manier waarop je mensen benadert. Als je te veel ratten op een vierkante meter samendrukt, krijg je een bedreigende situatie. Die Feyenoordfans zaten op een opgebroken weg rustig op een hoop stenen te wachten op een busje. Een prachtig beeld was dat.''

Het supportersbeleid van Cambuur gaat uit van het principe `voor wat hoort wat'. ,,We staan open voor gesprekken met supporters. Zonodig helpen we ze ook bij het zoeken naar scholing, werk of bij het oplossen van problemen. Dat is ook onze kracht. Door individueel met mensen te werken weten we precies wat er speelt. Maar we vragen wel wat terug'', legt Saris uit. ,,De supporters dienen zich goed te gedragen. Voetbal moet een feest zijn van de spelers en de supporters. We leren onze jeugdstewards dat ze goedenavond moeten zeggen tegen de mensen. En we hopen altijd dat de spelers even zwaaien naar het publiek. Ook na afloop van een verloren wedstrijd. De oplossing ligt in de eenvoud.''

De buitenwereld is overtuigd van de aanpak van Cambuur: het buddy-mentor-project won in 2002 de Hein Roethofprijs voor `de voorbeeldige wijze waarop Leeuwarden het voetbalvandalisme wist te beteugelen'. Zweden heeft het voorbeeld van de club uit de Nederlandse eerste divisie inmiddels landelijk ingevoerd.

Toch dreigde Cambuur te bezwijken onder het eigen succes. De stad Leeuwarden overwoog aanvankelijk een bezuiniging door te voeren in de hoop dat de club zelf de projecten zou gaan bekostigen. Maar volgens beleidsambtenaar Claire de Jong zal de gemeente de projecten blijven bekostigen. Hij is opgelucht dat Leeuwarden in tegenstelling tot andere steden er niet voor heeft gekozen goede initiatieven eigenhandig weer de nek om te draaien. Greben: ,,Als op 31 december de stekker uit de projecten was getrokken, had je kunnen wachten op het moment dat het weer mis gaat. Dat zou slechts een kwestie van tijd zijn. Voetbalvandalimse is een continu proces dat je moet blijven bewaken.''

Dit is de eerste aflevering in een serie over supportersprojecten in het betaalde voetbal.